Zookeys


Geçtiğimiz günlerde TÜBİTAK’ın, 2011 senesi için “Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik Programı” kapsamında destek vereceği dergilerin listesi yayınlandı (buradan). Son yılların yıldızı hızla yükselen sistematik zooloji dergilerinden  “Zookeys” de bu listeye dahil oldu. Esasında bu bir sürpriz değildi. Zira kısa zamanda ulaştığı 1.133 impact faktörü ile, neredeyse iki yıldır Zootaxa’yı bile geride bırakmıştı.

Her ne kadar 1.133 impact faktörü moleküler biyoloji, biyoteknoloji, biyoçeşitlilik, evrim vs. gibi dallarda çalışan meslektaşlarımız için komik bir rakam olsa da, klasik taksonomistler için oldukça anlamlı. Bunun yanında Zookeys’in en güzel tarafı “Open Access” yani “Erişime Açık” yayın politikasına sahip olması ve dergide makalenizin yayınlanmasına eş zamanlı olarak, makalenizdeki verilerin büyük veri tabanlarına (Zoobank, Wikispecies gibi) anında kaydedilmesi. Elbette tüm bu sayılanlar diğer araştırmacıların makalenize ve dolayısıyla size ulaşabilme imkan ve ihtimalini arttırıp, makalelerinizin atıf almasını sağlıyor.

Derginin ağ sayfasına buradan ulaşabilir ve teknik bilgiler hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz. Benim şu güne kadar Zookeys’de üç makalem yayınlandı ve hali hazırda geçtiğimiz günlerde sunmuş olduğum bir makalem daha var. Takip ettiğim kadarıyla Türk meslektaşlarım Zookeys’e şimdiye kadar pek rağbet etmediler; ancak UBYT (Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik Programı) listesine dahil edilmesi sanırım bundan sonra derginin ünlenmesine yol açabilir. İşte bu düşünceyle Zookeys hakkında edindiğim tecrübeleri paylaşmak istiyorum.

Derginin yayınevi Pensoft, 1994 senesine yayıncılık hayatına başladı. İki kurucusu (ortaklar) var; Dr. Lyubomir Penev ve Dr. Sergei Golovatch. Her ikisi de sistematikçi ve zoologlar. Dr. Penev, Carabidae; Dr. Golovatch ise Diplopoda uzmanı. Bilhassa Dr. Golovatch’ın, Diplopoda sistematiğinde Dünya’nın en iyilerinden olduğunu söyleyebilirim. Yayınevi Bulgaristan’da (Sofya) faaliyet gösteriyor. Şu an kendi dalında Doğu Avrupa’da faaliyet gösteren yayınevleri içerisinde en güçlü ve en faal olanı.

Dergiye makale sunabilmeniz için öncelikle, derginin ağ sayfasına kendi adınıza bir hesap açmanız gerekiyor. Hesabınızı açarken sisteme vereceğiniz e-posta adresinin sürekli kullandığınız ve güvenilir bir tanesi olmasına dikkat edin zira makalenizin değerlendirilme aşamasında bu e-posta adresi üzerinden haberleşeceksiniz. Hesap işlemlerinizin ardından sayfanın sağ kısmında bulunan “Submit a manuscript” sekmesini tıklayın. Bundan sonrası çok kolay, sadece dört aşamada makalenizi sunabiliyorsunuz.


Öncelikle şunu ifade etmeliyim ki, Zookeys’e sunulan makalelerin, editoryal ve hakem değerlendirme süreçleri (peer-reviewed) son derece ciddi. Dal editörü tarafından, hakemlerin olumlu görüşleri doğrultusunda yayına kabul edilen makaleniz genellikle derginin bir sonraki sayısında online olarak yayınlanıyor. Makalenin sunumu, değerlendirilmesi, yayına kabulü, prova baskıları ve yayınlanması süreci benim kişisel tecrübelerime göre yaklaşık 1-1.5 ay sürüyor. Bu elbette ortalama bir süre. Makalenizin uzunluğu, kısalığı, içeriği, dal editörünün ve tercih ettiği hakemlerin çalışma durumları bu süreyi uzatıp kısaltabilir. Örneğin Bulgar bir meslektaşım, geçtiğimiz aylarda özel sayı ve 124 sayfa olarak yayınlanan makalesinin değerlendirilme sürecinin bir yılı aşmasından şikayet ediyordu.

Zookeys prensip olarak biz taksonomistlerin sıkça kaleme aldığı “Short Communication” tarzı makaleleri de değerlendiriyor. Bununla birlikte derginin impact faktörüne olumsuz etki edeceğinden ötürü yayına kabul edilmiş olsalar da, bu tip makalelerin yayınlanmasını genelde geciktiriyor.

Zookeys’in şef editörü Dr. Terry Erwin (-Ki makaleniz hakkında en son karar ona ait. Dal editörünün yayınlanabilir raporu vermesi pek bir şey ifade etmiyor), teşhis anahtarları (keys) hususunda takıntılı. Farzı misal Türkiye’den yeni bir Drosophila türü tanımladınız. Fotoğraflar, çizimler, betimleme, tartışma, sonuç, makale metninin İngilizcesi mükemmel. Şef editör son olarak sizden Türkiye’de dağılım gösteren tüm Drosophila türlerinin teşhis anahtarını isteyebiliyor. Acizane tavsiyemdir, lütfen buna hazırlıklı olun.

Makaleniz yayınlandıktan sonra, yayınevi “Open Access” ücretini haberleşmeden sorumlu yazara fatura ediyor. İlgili tutarı banka havalesi yapabileceğiniz gibi, kredi kartı bilgilerinizi yayınevine göndererek de ödeme yapabiliyorsunuz. Ben şu güne kadar hep kredi kartı vasıtası ile ödeme yaptım ve en ufak bir sorun yaşamadım. 1-10 sayfa arasındaki makalelerin standart ücreti 150 Euro. 11-100 sayfa arasındakiler ise, 150 Euro+ fazladan her bir sayfa için 15 Euro olarak ücretlendiriliyor. Daha uzun makalelerde ise devreye özel anlaşmalar giriyor. Öğrencilere, emekli öğretim üyelerine ya da bencileyin bağımsız çalışan araştırmacılara yayınevi %10’luk bir indirim uyguluyor. Bu hususu en başta belirtmeyi sakın unutmayın.


Meşakkatli çalışmalar sonrasında makale yazıp, bunu yayınlatmak için üzerine para vermek zorunuza gidebilir. Hatta kendimce bir süre evvel olayın etik olup olmadığını sorguladım. Akademik görgüsüne itimat ettiğim, farklı bir disiplinden tanışıma konuyu internet ortamında danıştım. Bu esnada soruma yorum yapan bir başka arkadaştan gelen yanıt beni rahatlattı.

Bu giderek yayginlasan bir uygulama. Bilgiye ulasimi ucretsizlestirmek amaciyla masraflari makalesini yayinlatmak isteyen arastirmacilardan elde ediyorlar. HHMI ve Max Planck gibi enstituler, arastirmalarini bu dergilerde yayinlatmak isteyen mensuplarina bu dergilere verilecek ucretleri ek kaynak olarak sunacaklarini bildirdiler.

Son olarak şunu ifade etmek istiyorum. Zookeys, ver parayı, bastır makaleyi tarzı çalışan; malum ülkelerde, malum kuruluşlarca yayınlanan dergilerden kesinlikle değil. Bununla beraber verilerini hızlı bir şekilde yayınlamak isteyen araştırmacılar için UBYT (Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik Programı) listesinde de yer alan bence güzel bir seçenek.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir