Ulisse Aldrovandi

Ulisse Aldrovandi

Ulisse Aldrovandi, İtalyan doğa bilimci, filozof. Avrupa’nın ilklerinden olan, Bologna Botanik Bahçesi’nin kurucusu.

Carolus Linnaeus ve Comte de Buffon’a göre doğa tarihi çalışmalarının babası olan Ulisse Aldrovandi, eski kaynaklarda Aldrovandus adıyla da karşımıza çıkar. 11 Eylül 1522’de, Bologna’da soylu bir ailenin çocuğu olarak Dünya’ya geldi. Ailesi erken yaşlarında O’nu bir tüccarın yanına çırak olarak verdiyse de; O yüreğinin sesini dinleyerek, Bologna ve Padua üniversitelerinde Beşeri Bilimler ve Hukuk eğitimi aldı. Mezuniyetinin ardından noterliğe başladı. Asıl ilgi alanı felsefe ve mantık açısından ele aldığı Tıp ilmiydi.

1553’de Tıp Doktoru oldu. 1554’de, Bologna Üniversitesinde felsefe ve mantık eğitmeni olarak çalışmaya başladı. 1559’da Felsefe Profesörü; 1565’de ise Bologna Üniversitesinin ilk Doğa Bilimleri Profesörü (Lectura Philosophiae Naturalis Ordinaria de Fossilibus, Plantis et Animalibus) oldu.

Haziran 1549’da, anti-trinitarian¹ inanışından dolayı tutuklandı. Aynı yılın Eylül ayında, bu inanışından tövbe ettiğine dair yeminli bir ifade beyan etmesine rağmen serbest bırakılmayıp, Roma’ya sürgüne gönderildi. Burada 1550 yılının Nisan ayında affedilinceye kadar ev hapsinde tutuldu. Roma’da geçirdiği süre zarfında kendisini tamamen zooloji, botanik ve jeolojiye verdi. 1551-1554 yılları arasında herbaryum oluşturmak amacıyla: İtalya’nın dağları, adaları, sahil şeridi ve kırsalını kapsayan bir dizi arazi çalışması gerçekleştirip bitki örnekleri topladı ve bunları katalogladı. Bu çalışma meyvesini, Bologna Üniversitesinde muhafaza altına aldığı 4760 örnekten oluşan bir herbaryumla verdi. 1558’de yoğun talepleri neticesinde, kendi yönetiminde bir Botanik Bahçesi² (Orto Botanico dell’Università di Bologna) kurdu.

1575’de Bologna’lı eczacı ve hekimlerin kullandığı ilaçların içeriğini eleştirdiği için beş yıl süreyle tüm resmi görevleri askıya alındı. Fakat 1577’de kuzeni olan Papa  XIII. Gregory’nin göreve başlamasıyla birlikte, resmi görevleri iade edildi ve çalışmaları için maddi destek sağlandı.

4 Mayıs 1605’de hayata gözlerini yumdu. Ölümünden kısa bir süre önce yayınladığı “Geologia Ovvero de Fossilibus” adlı eserinde Yerbilim anlamına gelen Jeoloji (Geologia) terimini de ilk kez kullanan bilim adamıdır. Ulisse Aldrovandi, 14 ciltlik “Doğa Tarihi” adlı eserinin üç cildini kuşlara ayırmıştı. Ornithologiae adını verdiği bu bölümlerde tavuk üretim teknikleri üzerine yazdıkları dikkat çekicidir.

Ornithologiae

Ulisse Aldrovandi’nin muhteşem zooloji ve botanik koleksiyonu kendi isteği üzerine Bologna Üniversitesi’ne bağışlanmıştır. 1742’ye kadar Palazzo Pubblico’da muhafaza edilen koleksiyonu daha sonra Palazzo Poggi’ye taşınmışsa da 19. yüzyıla gelinceye kadar bu muhteşem koleksiyon Avrupa’daki bir çok üniversite, enstitü ve kütüphanelere dağılmıştır. 1907’de koleksiyonunu temsilen toplanan materyaller Bologna, Palazzo Poggi’de yeniden muhafaza altına alınmış ve ölümünün 400. yıldönümü olan 2005’de halka açılıp sergilenmiştir.

1976’da ay yüzeyinde, Huzur Denizi (Mare Serenitatis) sisteminde bulunan 136 kilometre uzunluğundaki bir sırta adı verilerek (Dorsa Aldrovandi) tüm insanlık adına onurlandırılmıştır.

¹ Bütün Hıristiyan ilahiyatçılar Hıristiyanlığın monoteist bir din olduğu noktasında birleşmelerine rağmen, Hıristiyanların inanç esaslarının temelini oluşturan teslis (trinity, üçleme, üçlü-birlik)’in monoteizme uygun olup olmadığı konusunda farklı görüşlere sahiptirler. Kendilerini trinitarian olarak isimlendiren Hıristiyan ilahiyatçılar teslisin monoteizme aykırı olmadığını iddia edip bu kavramı monoteist bir yaklaşım içinde yorumlamaya çalışırken, antitrinitarian ya da unitarianlar olarak isimlendirilen ilahiyatçılar bu kavramın monoteizme aykırı olduğunu, dolayısıyla da inanç esası sayılamayacağını savunmaktadır (Kaynak: Kaplan, İ. 2006. Erken Dönem Müslüman-Hıristiyan Teolojik İlişkileri. Ankara Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Temel İslam Bilimleri (Kelâm) Anabilim Dalı. Doktora Tezi.)

² Günümüzde Bologna Botanik Bahçesi’nde 1200 taksona ait yaklaşık 5000’e yakın canlı bitki türü bulunmaktadır. Albizia julibrissin, Ginkgo biloba, Ilex aquifolium, Liriodendron tulipifera, Metasequoia glyptostroboides, Musa basjoo, Phyllostachys viridis (Ön Bahçe); Carex pendula, Corylus avellana, Equisetum telmateia, Hedera helix, Lonicera xylosteum, Populus alba, Salix purpurea, Sambucus nigra (Ormanlık alan); Drosera, Pinguicola ve Utricularia cinslerine ait çeşitli etçil bitkiler; Orta ve Güney Amerika, Afrika, Madagaskar ve Kanarya Adalarından sukkulent (etli yapraklı) bitkiler; Tropikal seralarda orkide, kahve, baharat ve Bromeliaceae familyası (Ananas gibi) temsilcileri, Bologna Botanik Bahçesi’de görülebilecek bitki türleri arasındadır (Kaynak).

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir