Türkiye'de Tarantula Var mı?

anadolu_tarantulasi

Chaetopelma olivaceum

(Anadolu Tarantulası)

Türkiye’de tarantula var mı?

Araknoloji Derneğinin e-posta adresine, sıkça gelir bu soruyu barındıran merak ve biraz ürküntü yüklü mesajlar.

Türkiye’de tarantula var mı?

1993’ün yazı. Alanya’da, Dim Çayındayız. İki kafadar, iki maceraperest, iki idealist doğa bilimci. Murat Bilecenoğlu ve ben; Kadir Boğaç Kunt. Zaman içerisinde Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümünün müzesinde çürümeleri için örnek topluyoruz.

Öğle üzeri. Yorulmuşuz. Murat ekşitiyor yüzünü; “Ortak, ben çadıra girip biraz kestireceğim…”

“Olur…” diyorum. Elimde araba makasından mamul çapam, ağır ağır uzaklaşıp kamp sahamızdan, vuruyorum kendimi erguvan ağaçlarıyla sevişen bir yamaca doğru.

5-10 dakika sonrası. Murat avaz avaz bağırıyor; “Kunt, Kunt…” diye. Korkuyorum. Emanet çocuk, misafir, yoldaş. Kan ter içinde iniyorum yamaçtan, böğürtlen dikenleri şerha şerha yarıyor bedenimi.

Az sonra çadırın önündeyim. Murat’ın elinde bir kepçe; içerisinde hareket eden bir mahlukat, kıllı, nah elim kadar. “Çadıra girdim. Başımı yastığa koydum. Dalar gibi oldum. Sonra diğer yanıma döndüm. Bunu gördüm. Bilmem kaç çift göz bana bakıyordu…”

Kahkahalara boğulduk. Bu davetsiz misafirimizi, kamp yerinden uzakta, içinde bulunmaktan hoşnut kalmadığı kepçeden usulcana çıkarıp serbest bıraktık. Az ürkek, biraz sinirli ama çokça minnet ve mutlulukla baktı suratımıza. Sonra kayboldu hayıt kökleri arasında, Toros ananın bağrına doğru.

İşte ben o gün hayatımda ilk defa tarantula görmüştüm.

İkinci görüşüm bir kaç yıl sonrasına denk gelecekti. Yine Dim çayında. Akköprünün yaklaşık iki-üç kilometre yukarısında, derince bir kanyonun duvarında. Ankara’ya dönüşte, bölümdeki hocalarımıza anlatmıştım bu hadiseyi. Bana; “yengeç görmüşsündür” demişlerdi. Peki Türkiye’de gerçekten tarantula var mıydı? Evet, kesinlikle vardı. Bunu yıllar sonra öğrenip, varlıklarından emin olacaktım.

Tarantulalar biyolojik açıdan ne menem yaratıklar? Öncelikle bunu öğrenelim. Arachnida sınıfının (Örümceğimsiler) en popüler takımı şüphesiz Araneae (Örümcekler)’dır. Tarantula; Araneae takımının, Theraphosidae ailesine mensup örümceklerine verilen genel bir isim. 2008 yılı resmi verilerine göre, Dünya’mızda, Theraphosidae ailesinden 112 cinse mensup 908 Tarantula türü yaşamaktadır.

Türkiye’den bilimsel anlamda ilk Tarantula kaydı 1960 yılında, efsanevi araknologlardan Alman Carl Friedrich Roewer tarafından yapılmıştır.

Türkiye Örümcekleri I. Ön Liste Kitabından

Yazar, İsveç’li karsinolog Dr. Knut Lindberg tarafından, Akdeniz Bölgemizdeki bazı mağaralardan toplanan tarantula örneklerini, döneminin güncel sistematiğine dayanarak Chaetopelma aegyptiacum Ausserer, 1871 olarak teşhis eder. Takip eden yıllarda, yine çeşitli araknologlar tarafından Mersin ve Hatay gibi bazı illerimizden tarantula kayıtlarına rastlarız. Ancak bunlar münferit örneklemelere dayanan gözlemler olup, Anadolu tarantulalarının biyoloji ve ekolojilerine dair bilgiler vermekten uzaktır.

Nihayet 2008 yılına geldiğimizde; Brezilya’lı JOSÉ PAULO L. GUADANUCCI ve İngiliz RICHARD C. GALLON, Chaetopelma Ausserer 1871cinsinin revizyonunu yaptıkları bir çalışmalarını Zootaxa’da yayınlarlar (Zootaxa, 1753: 34–48).

Araştırmacılar, “A revision of the spider genera Chaetopelma Ausserer 1871 and Nesiergus Simon 1903 (Araneae, Theraphosidae, Ischnocolinae)” adlı makalelerinde, sadece mevcut müze kayıtlarına dayanarak Türkiye’den Chaetopelma olivaceum ve Chaetopelma concolor adlı iki tarantula türünün varlığını ortaya koymuşlardır.

“Türkiye'de Tarantula Var mı?” üzerine 8 yorum

  1. Bogac usta,
    Bu yazini okudundan sonra emin oldum ki, Turkiye de hem tarantula var hem de usta bir “dogabilimci/yazar ” var. Bu ve benzeri bircok guzel anilarini bir kitapta toplamanin zamani gelmedi mi henuz?

    Saglicakla,

    Hasan Ali

  2. Azizim, henüz çok erken… Şöyle yaş 45’i, 50’yi bulsun hele. O vakit düşünürüz.
    Bu maceraların içerisine Oğuzlar Sok. No: 135 deki anıları da katacağım. Hani şu “Allah, Allah” diye merdivenlerden yuvarlanışım vardı…

    🙂

    Seni seviyorum lan…

  3. Selamlar!
    Bilgilendirici yazı için teşekkürler. Bir de Kıbrıs’a endemik bir tür var yanlış bilmiyorsam: Chaetopelma karlamani.
    Ankara’da görüşmek bu sefer kısmet olmadı, bir dahaki sefere inşallah. İyi çalışmalar.
    Saygılar,
    Naşit.

  4. Sevgili Naşit…

    Haklısın… Birde Kıbrıs endemiğimiz var. Söylediğin gibi; Chaetopelma karlamani. Bu türü ilk kez Niğde’de görmüştüm. Bayram Göçmen hocanın Kıbrıs’tan toplayıp, gönderdiği bir örnekti.

    Bu arada bunu utanarak ve özür dileyerek söylüyorum… Ben seni unuttum be çocuk. Aklıma geldiği zaman sen çoktan ayrılmıştın Ankara’dan.

    🙁

  5. Tekrar selam,

    Ben de Bayram Hoca’dan öğrenmiştim zaten türü.
    Evet, unutulduğumun farkına vardım 🙂 Ama tekrar hatirlatmak istemedim. Şaka bir yana bu işleri az çok bildiğim için önemli değil, mutlaka yoğunluk vardır sizde. Zaten benim de çok az boş vaktim oldu. Uğramak istediğim birkaç hoca vardı onlara da gidemedim. İleride daha geniş ve uygun bir zamanda telafi ederiz illa ki 🙂
    Saygılar…

  6. İnsanlar bilmedikleri ve tanımadıkları şeylerden korkarlar. Ben de insanların tanımadıkları bu hayvanlardan çok korktuklarını ve hatta sıklıkla böğü ile karıştırdıklarını gözlemliyorum.

    Aslında sevgili Kadir Türkiye’deki tarantulalalarla ilgili bir derleme yazısı yazıp popüler bir bilim dergisine göndermen çok faydalı bir çalışma olacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir