Taksonomist Olmak

Taksonomi nedir? Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırmada kullanılan kural ve prensipler. Taksonomi terimi, Yunanca taksis (düzenleme) ve nomos (yasa) sözcüklerinden türetilmiştir (Bknz).

Haliyle bu durumda “Taksonomist” de, taksonomi ilmini icra eden kişi anlamına geliyor. Öyle değil mi? Öyle. Koca koca laflar etmeyeceğim. Kendi görgümce “Taksonomist” olmanın ne demek olduğunu izaha çalışacağım sadece. Ansiklopedik bilgi bekleyenler şu an bu sayfayı terk edebilirler.

Taksonomist olmak; sabahın beşinde gözlerinin, okülerlerle tebeddül* olmasıdır. Dolu kül tablasıdır, soğuktan donmuş ayaktır, gece sarılıp uyuyamadığın sevgilidir, akciğer kanserinden geberme riskinin yüksek oluşudur, Suriye zindanlarında işkence görmektir [*], yarasa pisliği ve çamurdur, özlediğin anne ve kardeştir, sivrisinek ve sülük ısırığıdır, akrebin iğnesidir aynı zamanda.

Derin bir mağaranın en karanlık noktasında, kör bir örümcekle sohbete koyuluvermektir. Toros dağlarında adaçayı olmaktır; kekik sürmektir, diken kesiği kollarına. Baharın gelmesini dört gözle beklemek ve sığamamaktır laboratuvarlara. Yüreğinin buz kesmesidir kuzey denizlerinde sahada olan meslektaşlarını düşündüğünde ya da yanmaktır için için Sahra’nın kızgınlığında çalışanlar geldiğinde aklına.

Denizel yaşamın, karasal yaşama üstünlüğünü savunmaktır; Taksonomist olmak, bir mürenin çirkinliğinde güzelliğin tanımını yapabilmektir. Çocuk olmaktır sonra; keşfedilmemiş her vadiyi, ayak basılmamış dağ zirvelerini, inilmemiş okyanus tabanlarını oyuncak bellemektir. Ölümünün ardından asır, asırlar geçmiş olsa da; her gün yeniden “merhaba !” diyebilmektir kainata, bir karıncanın gözleriyle.

Doleromyrma darwiniana*

Ya da bir böceğin barsaklarında yaşayabilmektir sabır ve sonsuz bir vakar ile.

Hammerschmidtiella diesingi*

Taksonomist olmak, hayal kurmaktır. Geçmişle, gelecek arasında bağ olmaktır. En yeni teknikler, en son gelişmeler aklının bir ucunda kalsa da; Humbolt un kullandığı atrabın tülü olabilmeyi arzu etmetir taksonomist olmak. Ustalara saygı duymak, “ahde vefayı” hayatının her anında yaşayabilmektir.

Ustam; Dr. Yuri M. Marusik

Sabırdır, azimdir, çok çalışmaktır. Dirseklerinin çürümesidir (bknz). Ağır yol almaktır. Doğa tarihi müzelerinin tozlu koridorlarını, ismi süslü püslü kongrelerin şık salonlarına yeğlemektir; kayalıklarda yankılanan kartal çığlıklarını, bataklıklarda boy atan nergis kokularını unutmadan ama. Renkli kanatları ve masmavi gövdesiyle, dere boylarında gönlünce uçan Yusufçuk; o Yusufçuğu dallarıyla bağrına basan Hayıt olabilmektir.

Taksonomist olmak, şairin* dediği gibi “sadece bilmek zorunda kalanların bildiği bir yol üstü lokantası” olabilmek, dahası bunu göze alabilmektir. Bazen on yıllar boyunca kütüphane raflarında unutulmak;

Monographia Araneorum
Carl Wilhelm Hahn (1786-1835)

Ancak göremesen ve bilmesen bile, bir gün bir şekilde mutlaka hatırlanmaktır**.

* Tebeddül: Başkalaşmak, metamorfoz

** Alman zoolog Carl Wilhelm Hahn (bazı kaynaklarda “Carolus Guilielmus Hahn” olarak da anılır)’ın örümcekler üzerine kaleme aldığı “Monographie der Spinnen” adlı Almanca eseri, günümüzde bile  hala temel bir başvuru kaynağı olma özelliğini korumaktadır. Hahn; 8 Kasım 1835’de, Nürnberg şehrinde akciğer kökenli bir rahatsızlıktan dolayı öldü. Yine Alman bir zoolog olan Philipp Bertkau, 1878 senesinde yayınlanan, “Versuch einer naturlichen Anordnung der Spinnen, nebst Bemerkungenzueinzelnen Gattungen” adlı eserinde, Carl Wilhelm Hahn’ın onuruna ithaf ettiği “Hahniidae” adlı örümcek familyasını insanlığa tanıttı. Günümüzde Hahniidae familyası 26 cinse bağlı 241 türle bilinmektedir.

Önemli not: Yukarıda yazdıklarım bir taksonomist olarak benim hissettiklerimdir. Günümüzde neredeyse tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de “Klasik Taksonomi” alanında çalışacak, insanlık tarihi kadar eski ve köklü bu bilim dalına gönül verebilecek talebe bulmak büyük bir sorun haline gelmiştir. Değerli meslektaşlarım ve saygıdeğer hocalarım! Es kaza denk gelirseniz lütfen sizler de bir şeyler yazın bu yazının altına. Belki bir gün kafasında tereddütler olan bir genç okur, ilham alır. Kim bilebilir?

“Taksonomist Olmak” üzerine 3 düşünce

  1. Taksonomist olmak oyuna kaçmak isteyen bir çocuk gibi araziye gidebilmeyi istemektir. Karşılaştığı sorunları çözmek için gece gündüz düşünmek, kafa yormaktır. Dağların kendisini çağırdığını duymaktır. Her zaman şüpheci olmak, her zaman doğru bildiğini yapmak, doğru olduğuna inandığına taraf olmaktır. Düşündüğünü söylemekten çekinmemektir. Her canlının ve örneğin değerli olduğuna inanmaktır. Hafta sonu ve yıllık tatilinin olmamasıdır ya da tatile arazi yapabileceği yerlere gitmektir.
    Taksonomist olmak öldükten sonra bile yaptığı işlerin takdir edileceği ve kullanılacağını bilmektir.

  2. Ne güzel yazmışsınız. Evet. Peki davranışçı olmak! İnsanları anladığı gibi hayvanları da anlayabilmektir. Onların ne için var olduğunu bilip, ona göre anlam vererek onları anlatma sanatıdır. Ve onları anlatırken, ilk yaratımlarına uygun olan bakışı yakalamaya çalışmaktır. Ve ki onlara ilavelerde bulunmamaktır.

  3. Kadir hocam,
    Yazılarınızı uzun süredir okuyamıyordum.(Siteye yazmıyorsunuz sandım daha doğrusu,gerçekten üzülmüştüm)
    Ama tam gaz devam ediyorsunuz gördüğüm kadarıyla 🙂 Hepsi birbirinden anlamlı ve güzel yazılar gerçekten,bu yazıda olduğu gibi..
    Yazıyı okuyunca tamda eskiden hayalini kurduğum bir hayatı okudum.Gerçekten çok şanslıymışsınız onu anladım.Her şey her zaman iyi olmuyor yada öyle zannediyoruz, ama herkesin küçük gördüğü bizler için çok anlamlı bir hayata sahipsiniz ve halada o hayatı yaşıyorsunuz gördüğüm kadarıyla..Yazılar için teşekkür ediyorum biraz sevindirdi biraz kıskandırdı çokça şey öğretti..

  4. Dinle Taksonomist arkadaşım..
    Bak! Karanlık bir yerlerde, bir mağarada bir semender var, renksiz, kör…ama bekliyor seni..duyuyor musun adımlarının bıraktığı titreşimi…dinle!!…dünyada sadece o mağarada, bin yıllardır bekliyor seni…mükafatın “özgürlük”, ona vereceğin yeni isimde… ve dünya onu senle tanıyacak…ve koruyacak…

    bin yıllardır bekleyeni, saklananı bulandır taksonomist…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir