Etiket arşivi: Göç

Hayvan Göçleri

Göç

Göç, hayvan populasyonlarının ekolojik ve genetik nedenlerle bulundukları çevreyi terketmeleridir. Hayvanlar arasında göç olayına en yaygın ve belirgin şekilde kuşlarda rastlamaktayız. Leyleklerin Ciconia alba Kuzey Avrupa’dan başlayarak çeşitli göç yollarını takiben güneye, Afrika’daki kışlaklarına gidişleri. Kuşlar arasında Denizkırlangıçlarının Kuzey Amerika’dan Güney Kutbuna kadar ulaşan uzun göç yollarında her yıl gerçekleştirdikleri uçuşlar, Alaska ile Hawaii adaları arasındaki 3000′den fazla bir mesafeyi 35 saat gibi kısa bir sürede uçabilen Charadrius dominicus un göçü, uzun mesafe ve en süratli uçuş gibi konularda belki de ilk sırada belirtilmesi gereken göç hareketleridir.

Göçlere neden olan ekolojik sebepler mevsimsel olarak ekosistemlerde ortaya çıkan çevre şartlarında görülür. Bazı türlerde göç etme kalıtsal olarak kazanılmış bir karakter olarak ortaya çıkar. Göç istikameti yatay (horizontal) veya dikey (vertikal) şekilde görülebilir. Dikey göçler bilhassa sularda ve toprak içerisinde yaşayan organizmalarda görülür. Örnek olarak planktonlar sabah saatlerinden itibaren denizlerin derinliklerine inerler. Pasifik Okyanusu’nda yaşayan küçük bir omurgasız hayvan Eunice viridis ay görünme fazlarına uygun bir biçimde yüzeye gelir. Öte yandan bir diger tür Eunice furcata ayın son dördüncü safhasından üç gün önce yüzeye çıkar. Vertikal göçler dağlık arazide yaşayan böceklerde de mevsime bağlı olarak görülebilir. Nitekim, buğday tarımının yapıldığı iç ve güneydoğu Anadolu bölgelerimizde süne Eurygaster maura ve kımıl Aelia rostrata denilen zararlı böcekler (Ordo: Hemiptera) ilkbahar ve yaz aylarında alçak tarım ovalarında görülür. Bu hayvanlar sonbaharda yüksek dağlara göç ederler ve orada kuru bitki artıkları altında kışı geçirirler.

Süne

Dikey göçlere, bazı güve (Lepidoptera, Thaumetopoeidae) tırtıllarının ağaçlarda yapraklarla, beslendikten sonra pupa dönemini geçirmek üzere düzenli bir şekilde toprağa inişleri de örnek olarak verilebilir. Bireyler, kalıtsal olarak türe kazandırılmış yön bulma güçleriyle göç sırasında kaybolmaktan kurtulurlar. Yatay göçler dikeye göre genellikle çok daha geniş coğrafik bölgelere yayılabilir. Karasal ortamlarda steplerde bizon, v.s., savanlarda zebraların, tundralarda ren geyiklerinin göçü memeliler arasında göze çarpan dinamizm olayıdır. Böceklerde ise çekirge ve kelebek göçleri önem taşır. Bu hayvanların göçleri düzenli göçlerdir. Düzensiz göç hareketlerine tayyare böceklerinden Aeshna affinis (Ordo: Odonata) örnek verilebilir.

Aeshna affinis

Deniz ve okyanuslarda yaşayan canlıların da göç hareketleri önem taşır. Yılanbalıkları esasen iç sularda yaşarlar ve üreme dönemlerinde denizlere (Sargas denizi) göç ederler. Bu hareketleri katadrom olarak isimlendirilir. Sombalıkları ise tersine, anadrom dur. Bunlar normal olarak denizlerde yaşar, ancak üreme dönemlerinde tatlısulara girerler. Balıkların göç hareketleri sırasında yollarını koku alarak buldukları kabul edilmektedir. Penguen ve denizkaplumbağaları da üreme sırasında sahillere göç ederler. Amphibia’da çeşitli türler çoğalma sırasında ekseriya sulara giderler. Kuş göçleri insanların çok eski çağlardan beri dikkatini çekmiş bir olaydır. Bu göçlerin tersiyer çağından beri mevcut olduğu kabul edilir.

Göç hareketleri, türlerin yayılış alanlarının genişlemesinde çok önemli rol oynayan olaylardır. Göç, bireylerin aktif hareketleriyle ortaya çıkar. Ancak göç etmeyen pekçok hayvan türü, hatta bitkiler yayılış alanlarını pasif yayılma yoluyla genişletebilirler.

Kaynak: Dr. Ahmet Ömer Koçak (2004). Hayvan Coğrafyası Ders Notları.