Raveniola niedermeyeri

Prof. Dr. Oskar Ritter von Niedermayer

20 Ağustos’u 21’ine bağlayan gece, Kral’a bağlı Bayern birliklerinde, üst düzey bir memurun oğlu olan, doğu araştırmacısı, jeopolitikçi, 29 yaşındaki Yüzbaşı Oskar Ritter von Niedermayer bir keşif grubuyla beraber Herat’ın batısından Afganistan sınırını geçmeye çalışır. İran Tuz çölü boyunca ilerleme korkunç meşakkatli olmuştu. Gece gündüz demeden 150 deveden oluşan kervan sürekli yol almıştı. Elli derece sıcaklıkta, hemen hemen hiç suları kalmamıştı. İngiliz ve Ruslar tarafından da takip ediliyorlardı. Son üç gün hayvanlar için ne yem ne de saman kalmıştı. Niedermayer, askeri sevk ve dışişleri adına Afgan aşiretleriyle beraber Hindistan‟daki İngiliz birliklerine saldırıyı organize etmek için Kabil’e varmalıydı. Berlin 1. Dünya savaşının ortasında Britanya İmparatorluğu’nun etkisini ve onun zengin sömürgeler üzerindeki gücünü etkisiz kılmak istiyordu.

Bir yıl sonra bir adam İranlıların geleneksel elbiseleri içinde, yerli inanca uygun biçimde uzatılmış kızıl sakalıyla Almanya’nın Kermanşah’taki elçiliğinde ortaya çıkıverdi. Niedermayer fakir bir İranlı kılığında Karakum çölü boyunca zahmetli bir geri dönüş yolculuğundan geliyordu. Aylar boyunca Bayernli Subay, Afgan Emir’in yazlık mekânında Almanlar ile ittifak yapması için iknaya çalışmıştı.

[Yukarıdaki satırlar, “Der Spiegel” dergisinin 25 Ocak 2010 tarihli sayısında yayınlanan “Friedhof der Supermächte Afghanistan: Der 200-jährige Krieg {Devlerin Mezarlığı Afganistan: 200 Yıllık Bir Savaş}” başlıklı makaleden aynen alıntıdır. Makalenin Almanca’dan, Türkçe’ye tercümesi ekopolitik.org tarafından yapılmış.]

Birinci Dünya Savaşı öncesi ve süresince Afganistan’da, yerli halkı İngiltere’ye karşı örgütlediği için “Almanların Lawrence’ı” olarak da nam salan “Oskar Ritter von Niedermayer”, 8 Ekim 1885’de Bavyera’nın Freisig kasabasında doğdu. 1. ve 2. Dünya Savaşları esnasında Alman ordusunda önemli görevler üstlendi. İki Dünya Savaşı arasında, Münih ve Berlin Üniversitelerinde çalıştı. 1945’de, Sovyet birliklerince tutuklandı ve 25 Eylül 1948’de Sovyetler Birliği’nin Vladimir kentinde tutuklu bulunduğu hapishanenin hastanesinde veremden öldü.

Ben şahsen onun asker kişiliğiyle ilgilenmiyorum. Tarihin tozlu sayfalarını şöyle bir karıştıracak olursanız kimi insanlar görürsünüz ki hayat onları olmaları gereken asıl yerden çok daha uzak mesafelere sürüklemiştir. Esasen son derece yetenekli bir coğrafya bilgini ya da doğa bilimci olabilecek ve Dünya tarihine bu vasıfları ile geçebilecek Oskar Ritter von Niedermayer’i şartlar asker yapmış (mı?) dır. İşte bende bu hissin uyanmasına neden olan olay…

Yaklaşık yirmi gün evvel laboratuvarımızda çalışırken Yura (Dr. Yuri Marusik) bana sevinçle seslendi. – Kadir bak Zookeys’de makalemiz yayınlanmış. Sergei (Dr. Sergei Zonstein) ile birlikte. “İran’dan Raveniola niedermeyeri nin redeskripsiyonu ve dağılımı üzerine yeni veriler” başlıklı. O an onunla sevincini paylaştım ve tebrik ettim. Makaleyi inceleme fırsatını ise bir kaç gün evvel bulabildim. Makalenin giriş kısmında şöyle yazıyordu:

The diplurid Brachythele niedermeyeri was first described by Brignoli (1972) on the basis of a few mygalomorph specimens from Iran collected in the vicinities of Astrabad (now called Gorgan) by Oskar Niedenmeyer prior to World War I.

Benim dikkatimi Oskar Niedenmayer üzerinde yoğunlaştıran şey, World War I’den evvelki “Prior” kelimesini “Evvel, -den önce, Önce” manâsı yerine, “Öncüsü” anlamında algılamamdı. Ne alaka? Birinci Dünya Savaşı’nın öncüsü bir Alman mıydı? Google yetişti imdadıma. İsmi aratınca bu renkli kişilikle tanışmış oldum. Oysa metinde özetle şöyle yazıyordu (-ki bunu daha sonra çözebildim): 1. Dünya savaşı evvelinde, İran’dan Oskar Niedenmayer tarafından toplanan mygalomorph örümcek örnekleri,1972’de Brignoli tarafından Brachythele niedermeyeri olarak tanımlanmıştır.

Resmi tıklayınız

Yukarıda yer alan resim Raveniola niedermeyeri türünün orjinal tanımlamasının verildiği makalenin (Brignoli, 1972) giriş sayfasına aittir. Tanımlama sürecinde değerlendirilen örneklere ait etiket bilgileri incelendiğinde, toplayıcının Oskar Niedenmayer olduğu görülür. Zaten Brignoli, makalenin ilerleyen sayfalarında tür adının kökenini açıklarken (Derivatio nominis) Oskar Niedenmayer’e atıfta bulunur.

Resmi tıklayınız

Şimdi en başa geri dönelim. Hani İran çöllerinde yaşadıkları onca badireden dem vuruyordu Der Spiegel’de yayınlanan makale. Ruslar, İngiliz’ler peşlerindeydi. İşte bu ruh halini oldum olası merak etmişimdir. Bunca dert içerisinde, kelle koltukta yaşarken bilim aşkıyla yanmak. Ateş hattının orta yerinde bir gün gelir birisi insanlığa tanıtır umuduyla örümcek toplamak ve topladığın bu örümcekleri aylarca bir şekilde muhafaza edip, Avrupa’da bir müzeye ulaştırmak. Bu nasıl bir sevdadır?

Raveniola niedermeyeri

Necip Fazıl’ın muhteşem eseri Reis Bey’de bir sahne vardır. Kitabını okuyanlar ya da filmini izleyenler hatırlayacaklardır. Baro başkanı, Reis Bey’e plaket taktim eder. Merhamet davasına katkılarından ötürü. Reis Bey plaketi alır ve hemen yanındaki “Katil” lakaplı kabadayıya uzatır. Şöyle der sonra: “Katil! Oğlum! Al! Bu ancak sana yakışır! Sen benim aksime merhamet davasının lafazanı değil, ta kendisisin!” Herhalde Oskar Niedermayer’inki de böyle bir şey olsa gerek. Ruhu şad olsun.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir