Prof. Dr. Mustafa Sarı
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Bölümü’nde öğretim üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı’nın uzmanlık alanı dünyada sadece Van Gölü’nde yaşayan inci kefalleri. Bu balık türünün bilinçsiz avlanma sonucu sayı ve kalite açısından ekonomik değerini kaybetmesinin bölge açısından yaratacağı sorunları düşünen Prof. Dr. Mustafa Sarı, doktora tezini de bu balık üzerine yapar. Yaşanabilecek sorunların önüne geçebilmek için alternatif balıkçılık modeli geliştirir ve köy köy bu modeli anlatmak için dolaşmaya başlar. 1997’de yaptığı araştırmaya göre, gölde sadece 47 bin ton balık kalmıştır. Bunun en önemli nedeni de balıkçılık yapan köylülerin aşırı avlanmasıdır. Normalde yılda 7 bin ton balık avlanması gerekirken, örneğin 2000 yılında bu rakam 20 bin tondur.
Prof. Dr. Mustafa Sarı’nın çalışmalarına kamu kurumlarında görevli olarak çalışanlar, “Bu köylüler böyle yaşamaya, böyle avlanmaya alışmışlar. Bunu değiştiremezsin” şeklinde yaklaşmışlar. En çok dile getirilen korku ise siyasi baskılardır. Göldeki avcılığa müdahale edilmesi, birilerinin bu işten rahatsız olacağı anlamına da gelir. Ama bu, Prof. Dr. Mustafa Sarı’nın mücadelesinden vazgeçeceği anlamına gelmez. “Uygulayıcılar dan da yeterince irade görmeyince, mecburen işi üzerimize aldık” diye özetliyor durumu Prof. Dr. Mustafa Sarı. Hazırladığı broşürler ve bilgilendirme notlarıyla köy köy dolaşmaya başlar.
400 kilometrelik gölün çevresini kimi av sezonlarında 10 kere dolaşır. 2003’te Doğa Gözcüleri Derneği ni kurar. Bugün 20’si gönüllü, altı tam zamanlı çalışanı bulunan dernek, çalışmalarını olanca hızıyla devam ettiriyor. Prof. Dr. Mustafa Sarı başkanlığındaki bu ekibin çalışmaları ve Ankara’da yürütülen lobi faaliyetleri sonucunda gerekli yasal düzenleme de yapılır. Göl çevresinde bulunan 15 köyün 13’ü artık Prof. Dr. Mustafa Sarı’nın üretim modelini kabul etmiş durumda.
Doğa Gözcüleri Derneği’nin ve Prof. Dr. Mustafa Sarı’nın çalışmaları sonrasında ortaya çıkan tablo şöyle olur: 1996’da inci kefalinden sağlanan gelir 3 buçuk milyon dolarken, bugün 7 milyon doları aşmış durumda. 1 metrekare ağdan 2-3 kilo balık çıkarken, bugün 8 kiloya ulaşmış durumda. Aşırı avcılığa bağlı olarak 1996’da ortalama boyu 16 buçuk santime düşmüşken, bugün 19 santimetrenin üzerine çıkmış. 1996’da avlanan 15 bin ton balığın 12 bin tonu kaçak olarak avlanırken, bugün 10 bin tonun 4 bin tonu kaçak durumda. 2001 yılına kadar kendi imkânları ve yakın çevresinin olanaklarıyla çalışan Prof. Dr. Mustafa Sarı, 2001 yılından beri Birleşmiş Milletler’den aldığı yardımlarla bütün bu işleri yürütüyor.
Not: Tempo Dergisinden alıntıdır.
