Mesobuthus eupeus


Mesobuthus eupeus phillipsii

Üç gün evvel Dünya’nın en önemli “Akrep Bilim” dergisi olan “Euscorpius” da, “On Two Subspecies of Mesobuthus eupeus (C. L. Koch, 1839) in Turkey (Scorpiones: Buthidae)” başlıklı bir makale yayınlandı. Makalenin yazarları; František Kovařík, Ersen Aydın Yağmur, Victor Fet ve Shahrokh Navidpour. Bu internet güncesinin takipçileri yazarlardan Ersen Aydın Yağmur’un ismine aşinadırlar.

František Kovařík bildiğim kadarıyla esasen biyolog değil, sanırım mühendis (emin değilim). Bununla beraber bilhassa Ortadoğu Akrepleri üzerine Dünya’nın sayılı uzmanlarından. Victor Fet, Rus asıllı Amerikan vatandaşı. Makalenin yayınlandığı “Euscorpius” dergisinin iki editöründen bir tanesi. O da tıpkı “František Kovařík” gibi büyük bir akrep uzmanı. Çok iyi bir editör. ABD’ye göç etmezden evvel, SSCB döneminde uzun yıllar Türkmenistan’da bir milli parkın yöneticiliğini yapıyor. Bu süreçte Türk kültürüne aşina oluyor. Çok yönlü bir insan, tarihe ve özellikle arkeolojiye meraklı. Şair yönü de var. Sevdiğim bir hocam, ağabeyim. Shahrokh Navidpour, İran’lı. Hakkında çok fazla bilgi sahibi değilim. Son beş yıldan beri Victor Fet ve ekibiyle birlikte çalışıyor.

Bu kadar dedikodudan sonra gelelim Mesobuthus eupeus makalesine. Buthidae familyasından olan Mesobuthus eupeus, Palearktik bölgenin en geniş yayılımlı akrep türüdür (Türkiye’den, Çin’e. Kuzeyde Rusya’ya kadar). Vücutları sarımsı-kahverengi; yürüme bacakları açık sarımsı-kahverengidir. Karapaks özellikle karinaların bulundugu kısımlarda siyahımsı kahverengi olup, sırtta siyahımsı 5 tane boylamsal çizgi bulunur*. Vakti zamanında her iki türü de evinde beslemiş birisi olarak şunu söyleyebilirim ki; Mesobuthus eupeus türü, Anadolu’nun en yaygın akrep türü (Ege, Akdeniz ve İç Anadolu) olan Mesobuthus gibbosus (Anadolu Sarı Akrebi)’tan, teknik detayları bir yana renk itibariyle kolaylıkla ayırt edilebilmektedir.


Mesobuthus gibbosus

Günümüze kadar Mesobuthus eupeus türü ülkemizden Mesobuthus eupeus eupeus alt türü ile bilinmekteydi. Yeni yayınlanan makale bu durumda bir değişikliğe neden oldu. Şöyle ki, Mesobuthus eupeus türü artık ülkemizden iki alt tür ile bilinmekte. Araştırmacılar çalışmalarında; Adıyaman, Diyarbakır,Gaziantep, Kahramanmaraş, Mardin ve Şanlıurfa illerimizdeki Mesobuthus eupeus populasyonlarının daha evvel ülkemizden bilinmeyen Mesobuthus eupeus phillipsii alt türüne ait olduğunu duyurdular. Mesobuthus eupeus eupeus alt türü ise phillipsii alt türüne göre daha Kuzey illerimizde (Batıda Konya. Doğu’da Artvin) dağılım göstermekte. İki alt türü birbirlerinden ayıran doğal engel ise Toros dağlarının doğu uzantısı. Makalenin orjinaline ulaşmak için burayı tıklayabilirsiniz.

Bir savaş meydanı düşünün. Piyadeler, topçular, tankçılar, komandolar vs. Tüm bu askeri sınıflar içerisinde kimsenin görmediği, adları hemen hemen hiç anılmayan Levazımcılar, İstihkamcılar vardır. Levazımcılar yemek yaparlar; istihkamcılar mayın temizlerler, köprü kurarlar. Diğer sınıfların işlerini kolaylaştırılar. İşte ben biz sistematikçileri bu askeri sınıflara benzetiyorum. Biz gidip Mesobuthus eupeus bulacağız Şanlıurfa’dan. Onun dağılım alanını tespit edeceğiz, kendisini tanımlayacağız. Sonra bir gün bir toksikolog Şanlıurfa’dan bir vakayı değerlendirecek (bakınız) ve belki bir gün farmakognozist bu türün zehirinden bir ilaç yapacak. Bu ilaç kansere deva olacak. Kim bilir?

* Yağmur, E.A. 2005. Gaziantep Akrepleri (Ordo: Scorpiones) ve Zoocoğrafik Dağılışları. Gaziantep Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir