AdaMerOs Herptil Türkiye (Türkiye Kurbağa ve Sürüngenleri Gözlemciliği ve Fotoğrafçılığı Topluluğu) adına açık davettir:

AdaMerOs Herptil Türkiye doğa içtenliği ve güdülerine sahip amatör/ profesyonel fotoğrafçıların kurduğu bir DOĞA TOPLULUĞU‘dur.

Amacı ülkemizdeki kurbağa ve sürüngenlerinin tanıtımı, tür- yayılış alanlarının tesbiti ve küresel koruma farkındalığı oluşturmak olan topluluğumuz; DOĞA FOTOĞRAFÇILARI ve doğa tutkunlarının ağ örgütlenmesiyle bir araya gelmiş olup; tanıtım, gözlem ve fotoğrafçılığı ilke edinmiştir. Uzmanlarca değerlendirilen fotoğraflar tür teşhislerinin ardından veri tabanına eklenmektedir.

AdaMerOs Herptil Türkiye Natural Europe/Europeana üyeliği ile AB eğitim projesi kapsamında uluslararası kabul görmüştür. Alanında, Türkiye’deki ilk ve tek platform olan AdaMerOs Herptil Türkiye’ye fotoğraf ve gözlemlerinizle katılımınız, tanıtım ve koruma katkısıyla doğa açısından önemli bir toplum hizmeti olacaktır.

Sizleri aramızda görmekten onur duyarız.

www.turkherptil.org

Öylesine günler yaşıyorum ki neye sevinip neye üzüleceğimi bilemez oldum. Sevinçlerim yarım, kahkaha atmaya utanıyorum. Şu Dünya’daki yegane zevkim sevgili eşimle akşamları çay sigara sohbetlerim. Ne çayın tadı var, sigara desen zaten zıkkım. Köroğlunun suratından düşen bin parça.

Yakınlarda Bulgarların Zookeys dergisinde “A survey of East Mediterranean Dasumia (Araneae, Dysderidae) with description of new species” başlıklı makalemiz yayınlandı. Akabinde 24 vatan evladını kaybettik. Sonra deprem faciası. Sevinebilirsen sevin, kıvanabilirsen kıvan.

Başlığından da anlaşılacağı üzere makalemizde Dasumia cinsinin Doğu Akdeniz’de dağılım gösteren iki türünü inceledik ve Dasumia gasparoi adı ile Türkiye’den, Dünya için yeni bir örümcek türü betimledik¹. Dasumia, Dysderidae familyasının bir cinsi. Çoğunluğu Avrupa’dan betimlenmiş 16 türü mevcut. Türkiye’den bilinen tek türü ise 1979′da Brignoli tarafından Akçakoca’dan betimlenen Dasumia mariandyna idi².

Burada cinsin ve türün sistematik detaylarına girmek istemiyorum. Esasında Dasumia gasparoi adını alan bu güzeller güzeli örümceğin yeni tür olduğuna karar verilme süreci de oldukça matraktır lakin bu bir başka yazının konusu olsun.

Yeni türe adını veren “Dr. Fulvio Gasparo” İtalyan bir bilim adamı. Asıl dalı Jeoloji. Bildiğim kadarıyla doktorası da Jeoloji üzerine. Bununla beraber uzun yıllardan beri bilhassa Dysderidae familyası mensubu örümceklerin sistematiği üzerine çalışıyor. Mağara ekosistemlerini tercih eden diğer örümcek familyaları ile de ayrıca ilgileniyor. Örneğin Türkiye’den ilk kez dişi üzerinden betimlenen Tegenaria percuriosa³ türü örümceğin yeniden betimlenmesi (redescription) Dr. Gasparo tarafından 2007 senesinde yapılmıştı. Yine kendisinin 2008′de ülkemizden betimlediği Dysdera topcui isimli bir örümcek türü de bulunmakta.

Tüm biyospeleologlar gibi Türkiye’nin mağaraları ile ilgilense de ağırlıkla İtalya (doğal olarak) ve Yunanistan mağaralarında çalışmış. Gerek kendi betimlediği gerek ise onuruna betimlenen bir çok mağara canlısı bulunmakta. Sardostalita Gasparo, 1999; Dysdera aberrans Gasparo, 2010; Dysdera brignoliana Gasparo, 2000; Dysderocrates gasparoi Deeleman-Reinhold, 1988 (örümcek); Metacyclops gasparoi Sket, 1996 (zooplankton); Trachysphaera gasparoi Strasser, 1981 (kırkayak) bunlardan sadece bir kaçı.

Benim kendisi ile tanışmam tamamen tesadüfidir. Bir zamanlar editör yardımcılığını yaptığım dergiye gelen bir makaleyi değerlendirmesi için yollamıştım. Kısa süre içerisinde gerekli eleştirileri yapıp, geri dönmüştü. Eleştirilerindeki ustalık birikimini, nezaketi ise kişiliğini alenen gözler önüne seriyordu. Sonraları sık sık yazışmaya başladık. Genelde soru soran hep ben oluyordum. O ise tüm sorularıma sabırla cevap veriyordu. Geçiştirmek için mesaj gönderdiğine asla şahit olmadım. Bazı zamanlar “meşgulüm” diyordu. Buna rağmen ilk fırsatta beni bilgiye doyuruyordu.

Hatta sırf bu yüzden türü ilk aşamada -yine kendisine, kişiliğine ithafen- D. bilge olarak adlandırmayı düşündük. Ancak bazı teknik hususlarda sıkıntı yaşayınca doğrudan adında karar kıldık. Hasılı kelam, Dasumia gasparoi çok güzel bir örümcek tıpkı adını aldığı güzel insan gibi.

¹ Dasumia gasparoi nin tip yeri (terra typica) Kahramanmaraş’tır.
² Dasumia mariandyna nın toplayıcısı Türkiye’ye bizzat gelip çalışmış olsa da “Paolo Marcello Brignoli” değildir. Türün tip örnekleri Alman entomolog Dr. Horst Korge tarafından toplanmış ve meşhur Alman araknolog Joerg Wunderlich’e verilmiştir. Wunderlich, çalışması için D. mariandyna nın tip örneklerini Brignoli’ye hediye etmiştir. Holotip ve bir adet paratip örneği halen Joerg Wunderlich’in koleksiyonundadır.
³ Tegenaria percuriosa, Agelenidae familyasından bir örümcek olup ilk kez Brignoli tarafından Isparta, Zindan Mağarasından toplanan dişi bireyler üzerinden betimlenmiştir.

Önemli Not: Bu yazı kaynak gösterilerek bile olsa bir başka platformda yayınlanamaz.

Sparassidae familyası üyesi örümcekler [yabancı kaynaklarda Huntsman (Avcı) Spiders diye anılırlar ancak ben İri Yengeç Örümcekleri demeyi tercih ediyorum] 2011 verilerine göre, Dünya üzerinde 1113 türle temsil edilmektedirler.

Türkiye’den ise toplam altı türü bildirilmiştir. Bunlardan Micrommata ♥ cinsine mensup olan iki türü haricinde diğerleri boyca Türkiye ortalamasının üzerinde örümceklerdir. Gececildirler. Gündüzleri taş altlarında, kaya çatlaklarında ya da mağaralarda saklanırlar. Bazı türleri ise gerek beslenme gerek ise gizlenme avantajlarından dolayı yaşamak için bitkilerin üzerlerini tercih ederler. Çöllerde yaşan bazı türlerin kumun içerisine tünel açtıkları da bilinir.

İri yengeç örümceklerine yaz aylarında özellikle Türkiye’nin güney kesimlerindeki ev ve bahçe duvarları ile kireçtaşı kayalıkların üzerinde rastlamak olasıdır. Hatta zaman zaman evlerin içlerine girdikleri de olur.

Familya hakkındaki bu kısa bilgiden sonra aynı familyanın Madagaskar adasında yaşayan bir türünün ilginç yuva davranışına ait bir video kaydını paylaşmak istiyorum. Bu görüntüler bir süredir sosyal paylaşım sayfalarında epey rağbet görmekte, beğeni toplamakta.

Click here to view the embedded video.

Öncelikle örümceğin türü Olios coenobitus. Efsanevi araknologlardan Fransız “Jean-Louis Fage” tarafından 1926 senesinde Madagaskar adasının güneyindeki çalılıkların üzerinden toplanarak  betimleniyor. Bir sonraki kayıt yine aynı adadan olmakla beraber Carl Friedrich Roewer e ait. 1960′lı yıllarda yine Fransız araştırmacılar laboratuvar ortamında Olios coenobitus un bu muazzam yuva davranışını kaydediyorlar. Bununla beraber türün doğal ortamında görüntülenmesi ise ancak yakınlarda BBC için Madagascar belgeselini çeken ekibe kısmet oluyor.

Örümceklerin [özellikle erginaltı Salticidae (Zıplayan Örümcekler) familyası üyeleri] barınmak ya da saklanmak için  için terkedilmiş salyangoz kabuklarını tercih ettikleri evvelden beri bilinen bir olgu. Gelgelelim Olios coenobitus türünün kızgın kumlardan, karıncalardan ve diğer avcılarından korunmak için kendi ağırlığından bile daha fazla olan bir kabuğu, karmaşık ağ örme manevraları ile zeminden yaklaşık 50 cm. yukarı kaldırması şahsen beni hayret içerisinde bıraktı.

Pedanius Dioscorides (Πεδάνιος Διοσκουρίδης): İ.S. 40-90 civarında yaşamış Grek hekim, farmakolog ve botanikçi Dioskorides, Anazarbus’ta (Anavarza) doğdu. İskenderiye ve Atina’da tıp öğrenimi yaptıktan sonra İmparator Nero zamanında hekimlik yaptı. Ordudaki görevi nedeniyle geniş bir coğrafyada tıbbi bitki ve mineralleri inceledi.

De Materia Medica (İlaçlar Bilgisi): Dioskorides, Yunanca yazdığı bu ansiklopedik eserinde 600’e yakın tıbbi bitkiden bahseder. Antik dönem tıbbına ışık tutan bu eser konularına göre sınıflandırılmış 5 ciltten oluşmaktadır. Bu nedenle günümüz farmakopelerinin de öncüsü sayılır. Arapça, Farsça ve Latince başta olmak üzere pek çok dile çevrilmiş ve 17. yüzyıla kadar kullanılmıştır.

İstanbul Kodeksi (Codex Constantinopolitanus): M.S. 512 yılında Bizans prensesi Juliana Anicia için hazırlanan bu eser en eski Dioscorides yazmasıdır. Kanuni Sultan Süleyman’ın başhekimi Musa bin Hamon’un oğlundan, Avusturya Sefiri Busbecq tarafından satın alınarak Viyana’ya gönderilmiştir. O tarihten beri de Viyana Kodeksi (Codex Vindobonensis) adıyla anılmaktadır.

Teşekkür ve Not: Yukarıda yer alan yazı ve fotoğrafı, Dr. Ecz. Halil Tekiner beyefendinin izin ve teveccühü ile ağ sayfamda yayınlıyorum. Kendisine özellikle bu etkileyici ve ince fotoğrafı benimle paylaştığı için çok teşekkür ediyorum. Yazı ve fotoğraf sahibinin izni olmadan kesinlikle yayınlanamaz, paylaşılamaz.

Söyleyin zamanın katilleri… Ne yazayım günlüğüme?

Bugün Türkiye’nin önde gelen haber portallarından bir tanesinde şöyle bir başlık vardı: “Udumbara çiçeği Elazığ’da görüntülendi”. İnsan yüzlü örümcek saçmalıklarının sözde en güvenilir haber sayfalarında okuyucu bulduğu bir ülkede böylesi bir habere rastlamak şaşırtmadı beni.

Zaten ağda şöyle bir araştırma yapınca daha evvel de Udumbara çiçeğine dair yapılmış bazı haberlere rastladım. Hatta bir keresinde Bolu’da bir vatandaşa denk geliyor. Vatandaşımız Udumbara çiçeğinin üzerinde açtığı elmayı Abant İzzet Baysal Üniversitesi Biyoloji bölümüne götürüyor. Bölümde bir meslektaşımız elma üzerindeki bitkiyi Udumbara çiçeği olarak teşhis ediyor. Şahsen bu olayın gerçekleşmiş olabileceğine inanmak istemiyorum.

Herneyse nedir bu efsanelere konu olan Udumbara çiçeği? Udumbara çiçekleri olarak adlandırılan bu doğa harikası yapılar aslında böcek yumurtalarından başka bir şey değildir. Yumurtaların sahipleri Neuroptera takımından, Chrysopidae familyasına mensupturlar.

İlgi duyanlar familya ismini arama motorlarında taratacak olurlarsa Udumbara çiçeğine ve bu çiçeğin ekicisine ait bir çok fotoğrafı ağ üzerinde görebilirler.

Haftalardır devam eden hummalı çalışma faslı nihayet bugün sona erdi. Yukarıdaki fotoğraftan da anlaşılacağı üzere iyice dağılmış, nefes alamaz hale gelmiştim. Çanakkale’deki kongre için sunum hazırlıkları, epeydir bekleyen ” major revision” lar, tasnif edilmeyi bekleyen örnekler vs.

İki gün evvel bilgisayarda poster sunum hazırlığı yaparken “bak!” demiştim yanımdakine; “İnsanlar beraberlerinde ne ilginçliklerle gelecekler”. Bugün telefonla konuşuyoruz ve “A4″ ebatında bastırılmış posterleri duyuyorum. İnsanın evvela kendisine saygısı olacak. Olacak ki yaptığı işe de saygısı olsun.

Dün bir dostla sohbet ediyoruz. Malum ilin malum üniversitesinin malum bölümünde aradan neredeyse on yıl geçmesine rağmen hala ardımdan konuşulduğunu duyuyorum. Hatta beni hiç tanımayan, beni hiç görmeyen öğrencilerin “o şöyle, o böyle” dediklerini. Hocalarını geçtim, o laf eden kardeşleredir şimdi lafım. Bilim adamlığına soyunmadan evvel önce adam olun. Hayata, insanlara karşı duruşunuz, tavrınız olsun. Omurgasız hayvan çalışıyor olmanız sizlerin de omurgasızlaşacağınız anlamına gelmez. İnsanları adlarının önündeki kalabalıklarla değil nereden geldikleri, neler yaptıkları ile değerlendirin. Saygınız titre değil, sarfedilen emeğe olsun. Halen yaşayan en büyük örümcek bilimcinin değil profesör biyolog bile olmadığını, bilir misiniz? Ben bir gün gelir üstüme atılan çamurlardan arınacak bir pınar bulurum. Peki ya siz? Attığınız çamurlarla kirlenen ellerinizi yıkadığınız çeşmelerin suyu temiz mi acaba?

Neyse, çok dolmuşum… Bir kaç gün evvel dilbilimci Ümüt Çınar beyefendi son çalışmasını yolladı bana; İngilizce Örümcek Adları. Bu eserini acizane şahsıma ithaf etmiş. Şöyle yazmış sonuna (-ki çok mütehassis oldum); “İngilizce Örümcek Adları adlı bu çalışma, örümcekleri bana sevdiren bilgine, Kadir Boğaç Kunt’a ithaf edilmiştir”. Özellikle “Bilgin” kelimesine takıldım. Sanırım necip Türk milletinin “şehit ve gazi” ünvanlarından sonra en anlamlı hitap biçimidir evlatlarına; bilge, bilgin.

Ne diyeyim? Kalemin kırılmasın Ümüt Çınar, mürekkebin hiç kurumasın. Dünya yüreğinin tüm güzelliğini çıkarsızca insan olmaya sunanlarla güzel. Teşekkür ederim, eyvallah.

Son dönemde Moleküler Biyoloji, Genetik, Biyoteknoloji vs. gibi dallarda çalışmalar yürüten kimi meslektaşlarımızın laboratuvarlarının kapısında soyadlarına işaret eden “Kesekağıtçıoğlu Lab., Küflüoğlu Lab., Mayozgil Lab.” tarzı tabelalar görmeye başladık.

Bildiğim kadarıyla bu uygulama ya da gelenek (uygulama demek belki biraz ağır kaçabilir) esasında uzunca bir süredir yurtdışında sürdürülüyordu. Bahsettiğim dalların faaliyetleri ülkemizde hız kazanmaya başlayınca bizler de görür olduk.

Bilimde hocalık, kıdem ve liyakat olgularına asla itirazım yok. Birinci yazarlık, ekip liderliği, yürütücülük, uzmanlık ve şimdi hatırlayamadığım diğer kavramlara da saygım sonsuz. Bununla beraber “Biyoloji” gibi felsefi yönü çok daha ağır basan bir bilim dalında uzmanlık ya da doktora çalışması yapan genç bir beynin her Allahın günü kapısında hocasının ismi bulunan bir laboratuvardan içeri girmesine itirazım var. Çünkü bu durum, kişinin bilinç altında “buranın patronu tabelada ismi geçen şahıstır” hissi uyandırmaktadır. Bilimin özgür düşünce ve sorgulama ilkelerine aykırıdır. Kapıda şu yazabilir; “Araknoloji Laboratuvarı | Ekip Lideri: Dr. Dosti Kunt“. Böylesi daha uygun olmaz mı?

Önemli Not: Burada bir şey yanlış anlaşılmasın. Kimse kasıtlı ya da dikte amaçlı yazıp, laboratuvarının kapısına asıyor demiyorum. İyi niyetli de olsa yanlış olduğuna inandığım bir şeye dikkat çekiyorum.

Ord. Prof. Dr. Curt Kosswig tarafından kaleme alınan ve 1952′de, Biologi dergisinde yayımlanan “Anadolu Mağaralarında Geziler” başlıklı makalenin özgün metni.

Hocamızın bu çalışmasından önce, Türkiye mağaralarından tür kaydı, yeni tür betimlenmesi vs. gibi konularda çeşitli makaleler bulunmasına rağmen; “Anadolu Mağaralarında Geziler” aynı zamanda biyocoğrafik değerlendirmeler içermesi ve Türkçe yazılması bakımından önemlidir. Makaleyi indirmek için lütfen tıklayınız.

Kaynakça (Bibliyografya) hazırlamak zor iştir. Gönüllülük ve hizmet etmek anlayışı ön plandadır. Hele hele bilgiye ulaşmanın kolaylaştığı şu günlerde.

Bernard Lebreton u ilk kez 2000′li yılların başında duymuştum. Niğde’de yüksek lisans yaptığım yıllardı. Mağara Örümcekleri ile ilgileniyordum ve elimde, arşivimde doğru dürüst kaynak yoktu. Bırakın kaynağı, “kim ne yapmış?” onu bile bilmiyordum.

Ağda araştırma yaparken denk gelmişti sayfası; “Dünya Biyospeleoloji Kaynakçası” adı ile İtalyanca hazırlanmıştı. O yıllarda moda olan hareketli resimler (sayfanın bir kenarından fırlayan örümcek, karanlıkta göz kırpan yarasa vs.), arka planda kulağa hoş gelen su sesi… Bunlar bir yana sayfanın bir köşesindeki bağlantı adeta zıplatmıştı beni; “Türkiye Biyospeleoloji Kaynakçası”…^♥

Künyelerini o sayfadan öğrendiğim kaynakları temin etmek hiç de kolay olmamıştı. Şafak sayan bir asker gibi elime geçen her makaleyi düşmüştüm ağır ağır listemden. Edindiklerim ufkumu genişletmiş, bana çalışma şevki vermişti. İşte bu yüzden “Bernard Lebreton” ismi manen önemlidir benim için.

Bernard Lebreton’un bahsettiğim ağ sayfası zamanla yitti gitti. Adına da rastlamaz oldum. 2011. Şubat ayının 28. günü kendisinden bir e-posta aldım.

Welcome to our 1st issue of Biospeologica Bibliographia – Publications. Any suggestions are welcome and should be submitted to the editors at: bernard.lebreton.bl {at} gmail.com. We strongly encourage everybody to submit new tittles and abstracts.
Sincerely yours.

Bienvenue sur notre 1er numéro de Biospeologica Bibliographia – Publications. Toute suggestion est la bienvenue à l’adresse mel: bernard.lebreton.bl {at} gmail.com. Nous vous encourageons à nous soumettre les nouveaux titres ainsi que vos résumés.
Sincèrement vôtre.

Jean-Pierre Besson ile birlikte hazırladıkları Biospeologica Bibliographia nın birinci sayısını göndermişti. Geçenlerde de ikinci sayısını yolladı. Ne yalan söyleyeyim ikinci sayının 56. sayfasında kendi adımı görmek beni onurlandırdı. Hepi topu 7-8 yıl evvel, yine kendisinin yayımlamış olduğu ağ sayfasında yer alan kaynakçada bir gün gelip adımın geçeceğini nereden bilebilirdim? Hele hele yokluğun ve umutsuzluğun hüküm sürdüğü o soğuk Niğde gecelerinde.

Bernard Lebreton & Jean-Pierre Besson ikilisi tarafından yayımlanan “Biospeologica Bibliographia” nın ilk iki cildine şuradan ulaşabilirsiniz.

^♥ Burada hemen anmalıyım ki “Türkiye Speleoloji Kaynakçası” na dair en detaylı araştırma-çalışma (arşivleme de dahil), değerli ağabeyimiz “Bülent Erdem” tarafından yapılmıştır.

24-26 Ekim 2011 tarihinde gerçekleşecek olan kongremiz, Biyoteknoloji alanında 15 birbirinden farklı ama bir bütün olan tema içermekle kalmayıp, program içeriğinde 36 çağrılı konuşma ve 72 öğrenci sunumu bulunmaktadır. Kongremizde eş zamanlı olarak teorik bilimin uygulamalarla gösterildiği 7 farklı laboratuarda 7 farklı konu üzerine çalıştay programlarımız da bulunacaktır.

Kongre ağ sayfası için lütfen tıklayın.

Doğadaki canlı çeşitliliği, ortak mekanizmalar, genetik yapıdaki süreklilik gibi birçok süreci ve olguyu açıklayan evrim kuramı bugün halk sağlığı, tarım, çevrenin korunması gibi farklı alanlarda uygulama yeri buluyor. Fosil bilimdeki buluntulardan moleküler genetiğin verilerine kadar birçok farklı bulgu evrim kuramı sayesinde insanın doğadaki yerine ışık tutuyor.

Bilim dünyasında bu kadar önemli ilerlemeler yaratan ve ana kuramlardan biri olan evrim kuramı ülkemizde bilim düşmanı çevreler tarafından durmaksızın tahrip edilmeye çalışılıyor. Yıllar içerisinde evrim kuramının müfredattaki içeriğinin azaltılmasının ötesinde, bugün öğretimini engellemek için derslerinde evrimden bahseden öğretmenler hakkında soruşturma açılması olağanlaşmış durumda. Evrim kuramını reddeden bilim dışı yaklaşım resmi kanallardan destek aldıkça, sahte fosil sergileri açanlar üniversitelerde boy gösterme cüreti buluyor. Gerici düşünce, toplumun aklını kuşatmak için üniversiteyi ve bilimi tahakkümü altına almaya uğraşıyor.

Biz, bu ülkenin bilim insanları olarak evrim kuramına ve bilimsel düşünceye su gibi, hava gibi ihtiyacımız olduğunu görüyoruz. Aydınlık fikirler ve üretken bir topluma yönelik atılan önemli adımlardan birinin Evrim, Bilim ve Eğitim Sempozyumları olduğunu bilerek, bu çabanın gelenekselleşmesi isteğiyle üçüncüsü için yola koyuluyoruz.

Evrim kuramının öğretilmesi ve evrim alanındaki çalışmaların yaygınlaşması amacıyla 17-18 Aralık 2011 tarihinde gerçekleşecek olan III. Evrim, Bilim ve Eğitim Sempozyumu’na tüm akademisyenler, öğretmenler, öğrenciler ve halkımız davetlidir.

Sempozyum ana sayfasına gitmek için lütfen burayı tıklayınız.

1) Biyologların Tıp Dışı Meslek Mensupları (TDMM) olarak görülerek TUS müracaat hakkının alınmasıdır. Biyologların Tıp dışı olarak algılanması ne derece doğrudur. Kimya mezunları TUS müracaat edebilirken Sağlık Hizmetleri Sınıfında (SHS) olan ve sözlük anlamı bile canlı (insan) bilimi olan biyologların sınav hakkı ellerinden alınmıştır. Bir önceki dönemde Tıp Dışı Meslek Mensupları İçin (T.D.M.M.İ) yapılan TUS’a biyologlar, Tıbbi Mikrobiyoloji, Tıbbi Biyokimya, Histoloji ve Embriyoloji, Fizyoloji uzmanlık alanlarına başvurabiliyorken sonbahar döneminde yapılacak olan Tıpta Uzmanlık sınavına müracaat edemeyeceğiz.

Sağlık Bakanlığında teknik hizmetler sınıfında olan kimya mezunları başvurabilirken uzmanlık alanlarımız ile alakalı dersleri laboratuar eğitimleri ile alan biyologlar neden başvuramamaktadır. 10 binlerce biyolog bu haksız uygulamalar yüzünden kariyer alanı olan uzmanlık alanlarını yapamayacaktır. Birkaç yıldır KPDS, ÜDS ve TUS hazırlık yapan biyologların emekleri ne olacaktır. Sağlık Hizmetlerine en büyük katkıyı biyologların kattığı hiç şüphesiz bir gerçektir.

2) Tıpla ilgisi olmayacak kadar az olan ve Teknik Hizmetler Sınıfı (THS) kadrosunu oluşturan kimya mezunları Sağlık Bakanlığında müfettiş yardımcılığı sınavlarına müracaat edebiliyorken Sağlık Hizmetleri Sınıfında (SHS) olan biyologlar neden müracaat edememektedir. Sağlık Bakanlığında müfettiş yardımcısı olabilmek için teknik hizmetler sınıfında olmak ne derece doğrudur. Sağlık bakanlığında biyologlara yeteri değer verilmediği için sağlıkta ilerleyememekteyiz.

3) Biyologlar Sağlık Bakanlığında idari hizmetler kadrolarına yükseltilirken şu an ki mevzuatlarda bu mümkün değildir. Sağlıkla iç içe olan biyologlar neden hastane müdür olarak atanamamaktadır. Sağlık Bakanlığı’na bağlı kurum ve kuruluşlarda daha önceden biyologlar idari kadrolara getiriliyordu.(başhekim yardımcılığı, il sağlık müdür yardımcılığı v.s.) son çıkan görevde yükselme yönetmeliği ve benzeri yönetmeliklerle bu haklar alınmıştır.. Hekim ihtiyacının olduğu ülkemizde idari kadrolarda binlerce Hekim istihdam edilerek mesleklerini unutmuşlardır.

4) Sağlık Bakanlığı Personeli Görevde Yükseleme ve Unvan değişikliği yönetmeliğinde biyologlara birçok haksız uygulamalar göze çarpmaktadır. Binlerce çalışan kamu personeli olan biyologlar bu uygulamalardan rahatsızlık duymakta ve mağdur olmaktadır (bu durum diğer bakanlıklar için de geçerlidir).

5) 657 sayılı yasaya göre yeniden oluşturulan uzman kadrolarının hiç birine başvuramayacağız bunlar tarım bakanlığı, sağlık bakanlığı, çevre ve orman bakanlığı vb uzman kadroları.

6) Tarım ve Köy işleri Bakanlığının çıkarmış olduğu Veteriner Hizmetleri, Bitki sağlığı ve Gıda kanunu ile biyologların gıda işletmelerinde mesul müdür olma hakkı alınmıştır. Binlerce biyolog işiz kalacaktır. Her yıl yaklaşık 5 bin biyolog mezun olmuştur. Avrupa ya ve dünyaya yetecek kadar biyolog vardır. Yine aynı yasayla tarım bakanlığında daha önce gıda denetçisi olarak çalışan biyologlar artık gıda denetçisi olamayacaktır.

7) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında iş müfettiş yardımcılığı kadrolarına müracaat edememekteyiz (fizikçi kimyager, mühendisler, veteriner hekim, tıp doktoru müracaat edebilirken).

8 ) İş güvenliği alanında sorumlu olamamaktayız yine fizikçi kimyager mühendis vb. olurken.

9) Hayvanat bahçeleri ve hayvan bakım yerlerinde sorumlu olarak çalışamamaktayız ayrıca çalışacak personel olarak adımız dahi geçmemektedir.

10) Tıbbi bitkiler yönetmeliği, beşeri sağlık ürünleri, veteriner sağlık ürünleri gibi alanlarda sorumlu olarak çalışamamaktayız bu yönetmeliklerle daha önce olan haklarımız elimizden alınmıştır.

11) Kamuda çalışan bir biyolog aynı iş yerinde ve de aynı işi yaptığı bir kimyagerden 400-500, bir mühendisten 600- 700 lira eksik maaş alır.

12) Mağduriyetler ve hak kayıpları bunlarla sınırlı değildir, sayısız yönetmelikle bizlerin yapması gereken işler başka meslek mensuplarına verilmiştir.

Not: Yukarıdaki yazı Sn. Ahmet Burgaç bey tarafından derlenmiş ve izni dahilinde yayınlanmıştır.

18 Mart 2011 günü, saat 14:00-16:30 arasında, İstanbul Üniversitesi Botanik Ana Bilim Dalında “Türkiye’de Biyologların Sorunları ve Çözüm Önerileri” konulu bir panel düzenlenecektir. Panel hakkındaki sorunlarınız için e-posta adresi: 16.Nisan.2011 {süslü a} gmail.com

Geçtiğimiz günlerde TÜBİTAK’ın, 2011 senesi için “Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik Programı” kapsamında destek vereceği dergilerin listesi yayınlandı (buradan). Son yılların yıldızı hızla yükselen sistematik zooloji dergilerinden  “Zookeys” de bu listeye dahil oldu. Esasında bu bir sürpriz değildi. Zira kısa zamanda ulaştığı 1.133 impact faktörü ile, neredeyse iki yıldır Zootaxa’yı bile geride bırakmıştı.

Her ne kadar 1.133 impact faktörü moleküler biyoloji, biyoteknoloji, biyoçeşitlilik, evrim vs. gibi dallarda çalışan meslektaşlarımız için komik bir rakam olsa da, klasik taksonomistler için oldukça anlamlı. Bunun yanında Zookeys’in en güzel tarafı “Open Access” yani “Erişime Açık” yayın politikasına sahip olması ve dergide makalenizin yayınlanmasına eş zamanlı olarak, makalenizdeki verilerin büyük veri tabanlarına (Zoobank, Wikispecies gibi) anında kaydedilmesi. Elbette tüm bu sayılanlar diğer araştırmacıların makalenize ve dolayısıyla size ulaşabilme imkan ve ihtimalini arttırıp, makalelerinizin atıf almasını sağlıyor.

Derginin ağ sayfasına buradan ulaşabilir ve teknik bilgiler hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz. Benim şu güne kadar Zookeys’de üç makalem yayınlandı ve hali hazırda geçtiğimiz günlerde sunmuş olduğum bir makalem daha var. Takip ettiğim kadarıyla Türk meslektaşlarım Zookeys’e şimdiye kadar pek rağbet etmediler; ancak UBYT (Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik Programı) listesine dahil edilmesi sanırım bundan sonra derginin ünlenmesine yol açabilir. İşte bu düşünceyle Zookeys hakkında edindiğim tecrübeleri paylaşmak istiyorum.

Derginin yayınevi Pensoft, 1994 senesine yayıncılık hayatına başladı. İki kurucusu (ortaklar) var; Dr. Lyubomir Penev ve Dr. Sergei Golovatch. Her ikisi de sistematikçi ve zoologlar. Dr. Penev, Carabidae; Dr. Golovatch ise Diplopoda uzmanı. Bilhassa Dr. Golovatch’ın, Diplopoda sistematiğinde Dünya’nın en iyilerinden olduğunu söyleyebilirim. Yayınevi Bulgaristan’da (Sofya) faaliyet gösteriyor. Şu an kendi dalında Doğu Avrupa’da faaliyet gösteren yayınevleri içerisinde en güçlü ve en faal olanı.

Dergiye makale sunabilmeniz için öncelikle, derginin ağ sayfasına kendi adınıza bir hesap açmanız gerekiyor. Hesabınızı açarken sisteme vereceğiniz e-posta adresinin sürekli kullandığınız ve güvenilir bir tanesi olmasına dikkat edin zira makalenizin değerlendirilme aşamasında bu e-posta adresi üzerinden haberleşeceksiniz. Hesap işlemlerinizin ardından sayfanın sağ kısmında bulunan “Submit a manuscript” sekmesini tıklayın. Bundan sonrası çok kolay, sadece dört aşamada makalenizi sunabiliyorsunuz.

Öncelikle şunu ifade etmeliyim ki, Zookeys’e sunulan makalelerin, editoryal ve hakem değerlendirme süreçleri (peer-reviewed) son derece ciddi. Dal editörü tarafından, hakemlerin olumlu görüşleri doğrultusunda yayına kabul edilen makaleniz genellikle derginin bir sonraki sayısında online olarak yayınlanıyor. Makalenin sunumu, değerlendirilmesi, yayına kabulü, prova baskıları ve yayınlanması süreci benim kişisel tecrübelerime göre yaklaşık 1-1.5 ay sürüyor. Bu elbette ortalama bir süre. Makalenizin uzunluğu, kısalığı, içeriği, dal editörünün ve tercih ettiği hakemlerin çalışma durumları bu süreyi uzatıp kısaltabilir. Örneğin Bulgar bir meslektaşım, geçtiğimiz aylarda özel sayı ve 124 sayfa olarak yayınlanan makalesinin değerlendirilme sürecinin bir yılı aşmasından şikayet ediyordu.

Zookeys prensip olarak biz taksonomistlerin sıkça kaleme aldığı “Short Communication” tarzı makaleleri de değerlendiriyor. Bununla birlikte derginin impact faktörüne olumsuz etki edeceğinden ötürü yayına kabul edilmiş olsalar da, bu tip makalelerin yayınlanmasını genelde geciktiriyor.

Zookeys’in şef editörü Dr. Terry Erwin (-Ki makaleniz hakkında en son karar ona ait. Dal editörünün yayınlanabilir raporu vermesi pek bir şey ifade etmiyor), teşhis anahtarları (keys) hususunda takıntılı. Farzı misal Türkiye’den yeni bir Drosophila türü tanımladınız. Fotoğraflar, çizimler, betimleme, tartışma, sonuç, makale metninin İngilizcesi mükemmel. Şef editör son olarak sizden Türkiye’de dağılım gösteren tüm Drosophila türlerinin teşhis anahtarını isteyebiliyor. Acizane tavsiyemdir, lütfen buna hazırlıklı olun.

Makaleniz yayınlandıktan sonra, yayınevi “Open Access” ücretini haberleşmeden sorumlu yazara fatura ediyor. İlgili tutarı banka havalesi yapabileceğiniz gibi, kredi kartı bilgilerinizi yayınevine göndererek de ödeme yapabiliyorsunuz. Ben şu güne kadar hep kredi kartı vasıtası ile ödeme yaptım ve en ufak bir sorun yaşamadım. 1-10 sayfa arasındaki makalelerin standart ücreti 150 Euro. 11-100 sayfa arasındakiler ise, 150 Euro+ fazladan her bir sayfa için 15 Euro olarak ücretlendiriliyor. Daha uzun makalelerde ise devreye özel anlaşmalar giriyor. Öğrencilere, emekli öğretim üyelerine ya da bencileyin bağımsız çalışan araştırmacılara yayınevi %10′luk bir indirim uyguluyor. Bunu hususu en başta belirtmeyi sakın unutmayın.

Meşakkatli çalışmalar sonrasında makale yazıp, bunu yayınlatmak için üzerine para vermek zorunuza gidebilir. Hatta kendimce bir süre evvel olayın etik olup olmadığını sorguladım. Akademik görgüsüne itimat ettiğim, farklı bir disiplinden tanışıma konuyu internet ortamında danıştım. Bu esnada soruma yorum yapan bir başka arkadaştan gelen yanıt beni rahatlattı.

Bu giderek yayginlasan bir uygulama. Bilgiye ulasimi ucretsizlestirmek amaciyla masraflari makalesini yayinlatmak isteyen arastirmacilardan elde ediyorlar. HHMI ve Max Planck gibi enstituler, arastirmalarini bu dergilerde yayinlatmak isteyen mensuplarina bu dergilere verilecek ucretleri ek kaynak olarak sunacaklarini bildirdiler.

Son olarak şunu ifade etmek istiyorum. Zookeys, ver parayı, bastır makaleyi tarzı çalışan; malum ülkelerde, malum kuruluşlarca yayınlanan dergilerden kesinlikle değil. Bununla beraber verilerini hızlı bir şekilde yayınlamak isteyen araştırmacılar için UBYT (Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik Programı) listesinde de yer alan bence güzel bir seçenek.