Time dergisinin 24 Aralık 1928 tarihli sayısında; Birleşik Devletlerin gelmiş geçmiş en saygın tıbbi entomologlarından “Dr. Raymond Corbett Shannon (1894-1945)” tarafından Arjantin’den bildirilen acayip (grotesque, haber metninde İngilizce bu kelime kullanılmıştır) bir entomolojik vaka haber yapılır.

Buna göre Dr. Shannon, bazı güve kelebeklerinin atların gözyaşlarını emdiğini rapor etmektedir. Yine aynı güve kelebekleri aynı atların terini de emmektedirler. Böylelikle Lachryphagous (= Gözyaşı içen, Gözyaşıyla beslenen) Güvelerin varlığı, her ne kadar daha evvel Joseph de Joannis¹, Guy Marshall² gibi entomologlarca rapor edilmişlerse de, Time dergisinin bu haberi sayesinde ilk kez geniş kitlelerce öğrenilmiştir.

Zaman içerisinde Çift Toynaklılar (Artiodactyla), Tek Toynaklılar (Perissodactyla), Hortumlular (Proboscidea) gibi büyük memeliler ile kuşlardan da³ (bakınız) benzer vakalar rapor edilmiştir. Bununla beraber benim denk geldiğim Güve kelebeklerinin insan gözyaşı ile beslendiklerine dair tek kapsamlı makale “Hans Bänziger” tarafından Tayland’daki gözlemlerine dayanılarak kaleme alınanı. Öyle ki yazar, Natural History Bulletin of the Siam Society (1992)’de yayınlanan “Remarkable New Cases of Moths Drinking Human Tears in North Thailand (Lepidoptera : Thyatiridae, Sphingidae, Notodontidae)” başlıklı bu makalesinde, bizzat kendi gözyaşları ile beslenen güve kelebeklerinin resmini kullanmıştır.

Yazar defalarca kez güve kelebeklerince taciz edilmesine rağmen gözlerinde geçici kızarıklık haricinde ciddi bir rahatsızlık yaşamadığını ifade etmiş ve hastalık riskinin çok düşük olduğunu vurgulamıştır.

¹ Joannis, J. de. 1911. Observations sur les moeurs de quelques Noctuidae (Acontianae) et description D’une espece nouvelle. Bull. Soc. ent. Française, seance du 22 mars.
² Marshall et al. 1915. A noctuid feeding on the moisture from the eyes of mules. Proc. ent. soc. London. cxvii-cxix.
³ Hilgartner et al. 2007. Malagasy birds as hosts for eye-frequenting moths. Biol. Lett. 3(2): 117-120.

Not: Kelebek ve Güveler diğer böceklerden kanatlarının pullarla kaplı olmasıyla ayırt edilir. Bu özelliklerinden dolayı kelebek ve güveler Lepidoptera (pulkanatlılar) adı verilen bir takım altında toplanırlar. Kelebekleri güvelerden ayıran en önemli fark antenlerindedir. Kelebekte anten uç bölgesinde daima topuz şeklinde bir kalınlaşma gösterir. Topuz, silindirik veya yassılaşmış bir yapıdadır. Uç kısmı yuvarlak veya kanca şeklinde olabilir. Bir güve anteni ise genellikle iplik gibi veya taraklı, dişli, tüylü, lamelli ve benzeri şekillerde olabilir. Kelebekler daima gündüz faaliyet gösterirken, güveler ise gece ortaya çıkarlar. Kelebekler bir yere konduklarında kanatlarını vücudun üstünde toplar, yere dik pozisyonda durur. Güveler, kondukları yere kanatlarını yayarak yapıştırırlar. Kelebekler göz alıcı renk ve desenleriyle derhal dikkat çekerler. Oysa güvelerin renk ve desenleri onları bulundukları çevrede gizler, kamufle eder. Bununla beraber, tabiatta her zaman istisnai durumlar ortaya çıkabilir (Not kısmında verilen bilgiler CESA tarafından hazırlanmıştır. Kaynak ve daha fazla detay için lütfen tıklayınız).

Örümceğimsiler (Arachnida) sınıfının bir takımı olan “Örümcekler (Araneae)” günümüzde 110 familyaya ait 3849 cins ve 42473 türle temsil edilmektedirler (Platnick, 2011). Bir çok eklembacaklı sınıfına kıyasla, tür sayısı bakımından son derece kalabalık olan örümcekler; Güney Kutbu haricindeki diğer tüm kıtaların karasal yurtlarında (mağaralar, kutup bozkırları, yüksek dağ zirveleri vs.) dağılmaktadırlar. Beslenmeleri genel olarak etçil ve avcıdır. Bu özellikleri onları, özellikle tarımsal ekosistemlerdeki zararlı eklembacaklıların denetlenmesinde önemli kılmaktadır.

Karol (1967)’den bu yana, araknolojik çalışmaların çoğalmasına bağlı olarak Türkiye örümcek faunası bugün itibariyle 48 familya, 274 cins ve 777 türe ulaşmıştır (Bayram vd., 2010). Türkiye’nin habitat zenginlikleri ve ekosistem çeşitlilikleri göz önüne alındığında bu rakamlar önümüzdeki yıllarda daha da artacaktır.

Yukarıdaki giriş metni geçen yıl “Biological Diversity and Conservation” dergisinde yayınlanan bir makalemizin giriş kısmından aynen alıntıdır. Geçtiğimiz günlerde çok uzun süredir kontrol etmediğim DogaTarihi.Net’in ziyaretçi istatistiklerine şöyle bir göz atınca, sayfaya “örümcek türleri, kaç çeşit örümcek vardır, anadolu örümcek çeşitleri, kaç çeşit örümcek türü var vs.” gibi anahtar kelimeleri ile gelen çok sayıda ziyaretçinin varlığına şahit oldum. Buna istinaden potansiyel ziyaretçilere “Türkiye’nin Örümcek Türleri” nin yer aldığı kontrol listemizin adresini vermeyi uygun gördüm.

2012 verilerine göre Türkiye’den 52 familya ve 310 cinse ait 933 örümcek türü kaydedilmiş olup, bu rakam sürekli olarak artmakta ve güncellenmektedir. İlgililer rakamlardaki değişiklikleri The Checklist of the Spiders of Turkey | Türkiye Örümcekleri Tür Listesi adlı ağ sayfamızdan takip edebilirler.

12-30 Nisan 2012 tarihleri arasında, EÜ Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı ve EÜ Fen Fakültesi Sergi salonlarında ziyarete açılacak olan Türkiye Biyologlar Gününe Özel Doğa’nın Uyanışı temalı karma sergi, resmi açılışı 16 Nisan 2012 Pazartesi günü saat 14:00’ te Fen Fakültesi Konferans Salonu’nda Violonist Aasta Katrina HONDA’ nın viyolonsel dinletisi ve platform katılımcıları ile söyleşilerle yapılacaktır. Tüm sanatsever dostların sergimizi onurlandırmasını dileriz.

Ege Bilim Sanat Platformu

Üniversitelerin fen veya fen-edebiyat fakülteleri bünyesinde yer alan biyoloji bölümlerinin sayısı bügün 77’yi bulmuştur. Mezunları aynı unvan ile kamuda görev yapan Moleküler Biyoloji ve Genetik, Biyoinformatik ve biyoteknoloji bölümleri ile birlikte 100’ün üzerinde bölümden en az 4 yıllık eğitimleri sonucunda mezun olan biyologlar ne yazık ki mesleklerine ithaf edilen 16 Nisan Biyologlar Gününü bir bayram havasında kutlayamamaktadırlar. Mesleki sorunlarının doruk noktasına ulaşması nedeniyle bu gün mezunu çok, çalışanı bir o kadar az bir grup haline gelmişlerdir. Sorunlarımız henüz lisans eğitimlerimiz aşamasında başlamaktadır. Yeterli akademik personel ve teknik alt yapı oluşturulmadan yeni biyoloji bölümleri açılmakta, her dönem yeni işsiz biyologlar mezun edilmektedir.

Her yıl ortalama 5000 civarında Biyoloji öğrencisi lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmaktadır. Mezunlarımız kamuda da özel sektörde de işsizlik sorunu ile karşı karşıyadır. Mezunlarımızın çoğu işsiz veya geçici işlerde çalıştıklarından dolayı gizli işsizdirler. Uygulama alanına giren tüm mesleklerin ve hatta bazen siyasi kararların hedefi haline gelen, yok sayılan her geçen gün hakları ve yetkileri diğer meslek grupları tarafından biraz daha gasp edilen bir meslek haline gelmiştir.

Kamuda kendisine kadro bulabilen meslektaşlarımızın özlük sorunları had safhadadır. Eşit işe eşit ücret uygulaması maalesef biz biyologları teğet geçmiştir. Aynı derece-kademeye sahip, aynı hizmet yılındaki bir biyolog aynı birimde görev yapan fen fakültesinden mezun bir başka temel bilimciden daha düşük ücret almaktadır. Çünkü 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil edilen biyologlar aynı fakülteden mezun fakat teknik hizmetler sınıfında çalışan diğer meslek gruplarına kıyasla ek gösterge ve özel hizmet tazminatları yönünden geri bırakılmışlardır.

Biyologların gerçek anlamda mesleklerini yaptıkları alanlardan biri olan sağlık alanında bizlere akademik kariyer yolu açan ve her dönem başarı ile verdiğimiz Tıpta Uzmanlık Sınavı hakkımız elimizden alınmıştır. İş bulma konusunda bizlere daha geniş alanlar sunan, işletmelerde mesul müdürlük yapma hakkımız elimizden alınmıştır. Daha önce biyologların da yetkili meslek grubu olarak tanımlandığı bazı yönetmeliklerden biyolog ünvanı çıkarılmıştır.

Kamuya özellikle de sağlık kurumlarına yerleştirilecek biyolog sayısı her geçen yıl azalmaktadır. Buna karşılık sağlık kurumlarındaki hemşire açığının kapatılması için biyologların hemşire olarak atanması, doktor açığının kapatılması için de kısa süreli eğitimler verilerek hemşirelerin pratisyen doktor yapılması gibi kara mizah örneği öneriler son dönemde gündeme getirilmiştir.

Kamuda Sağlık Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı başta olmak üzere tüm bakanlıklarda ve birçok bağlı kuruluşta bahsettiğimiz sıkıntılarla çalışan biyologların özel sektörde de durumları iç açıcı değildir. Meslektaşlarımızın bir çoğu yeni mezun olduklarında ilaç ve medikal alanda satış ve pazarlama yapmaktadır. Başlangıçta dolgun maaş ve iyi olanaklar sunan sektör kısa bir süre sonra meslektaşları yüzüstü bırakmaktadır. Dolayısıyla başlangıçta sunulan iyi koşullara aldanan biyologlar daha sonra hayal kırıklığı yaşamaktadır. Özel sağlık kuruluşlarındaki istihdam da Sağlık Bakanlığınca Özel Hastaneler Yönetmeliğinin yayınlanmasından sonra sekteye uğramış, mevcut çalışanlar dahi işlerini kaybetmişlerdir.

Tüm bu karamsar tabloda biz biyologlar artık yeter demek için örgütlü bir meslek olmanın bilinci ile bugün burada toplandık. Türkiye’nin tüm biyologları adına ilgili ve yetkili tüm kişi ve kuruluşlara seslenerek diyoruz ki;

Çağdaş Türkiye’ye yakışır şekilde özgür bilimin ışığında yeterli alt yapıya sahip sınıf ve laboratuar ortamlarında ortak bir müfredatla biyoloji eğitimlerimizi almak istiyoruz.

Eşit işe eşit ücret uygulamasının hakkaniyetle yerine getirilmesini ve özlük haklarımızın düzeltilmesini istiyoruz.

Özel sektörde bizlere iş olanağı ve imza yetkisi sağlayan “Mesul Müdürlük” hakkımızı geri istiyoruz.

Haksız yere elimizden alınan “TUS” hakkımızı geri istiyoruz.

Serbest çalışma alanlarında biyologların önünün açılmasını, çeşitli mesleklerin ortak alanı olan iş kollarında biyologların da en azından aynı yetkilerle mesleklerini icra edebilmelerinin sağlanmasını istiyoruz.

Biyoteknoloji, nanobiyoteknoloji, biyoenerji, çevre sağlığı, halk sağlığı, biyoçeşitliliğin korunması biyologsuz olmaz, GDO sorunu, biyogüvenlik sorunu, biyolojik silahlar sorunu, küresel ısınma sorunu biyologsuz çözülmez diyor ve son olarak; çatı meslek örgütümüz Türkiye Biyologlar Odası nın bir an önce kurulmasını istiyoruz.

Tüm biyologların 16 Nisan Biyologlar Gününü kutlar, Biyologlar Dayanışma Derneği ve Türkiye Biyologlar Derneği adına, hepinize saygılar sunarım.15.04.2012

Uzm. Bio. Okan Bakşi (Biy. Day. Der. Başk. Yrd.)

Biyologlar Dayanışma Derneği genel başkanı Tarık Patıhan; 16 Nisan Biyologlar Günü etkinliği olarak, 15 Nisan Pazar Günü saat 12:00′de Sıhhıye Toros Sokak’ta toplanılıp, Sıhhiye Köprüsü üzerinden kortej halinde yürünerek Abdi İpekçi Parkı’na gelineceğini, orada yaklaşık 2 saat sürecek bir miting ve basın açıklaması yapılacağını ilan etti. Detaylar için derneğin ağ (buradan) ve Facebook sayfalarını (buradan) ziyaret edebilirsiniz.

Kızıl Deniz kökenli Synanceia verrucosa Türk karasularından (Adana, Yumurtalık) tespit edildi. Bu tür hakkında Prof. Dr. Murat Bilecenoğlu tarafından kaleme alınan bilimsel makaleye buradan; ulusal basınca yapılan habere de buradan ulaşabilirsiniz.

Otoritelerince de ifade edildiği üzere Synanceia verrucosa Dünya’nın en zehirli balığıdır. Umarım yetkililer uzmanların ikazlarını dikkate alıp yakın gelecekte bu türün ulaşabileceği kıyı şeridindeki halkı, balıkçıları vs. zamanında bilgilendirebilirler. Aksi halde yok yere acı kayıpların yaşanması kuvvetle muhtemeldir.

AdaMerOs Herptil Türkiye (Türkiye Kurbağa ve Sürüngenleri Gözlemciliği ve Fotoğrafçılığı Topluluğu) adına açık davettir:

AdaMerOs Herptil Türkiye doğa içtenliği ve güdülerine sahip amatör/ profesyonel fotoğrafçıların kurduğu bir DOĞA TOPLULUĞU‘dur.

Amacı ülkemizdeki kurbağa ve sürüngenlerinin tanıtımı, tür- yayılış alanlarının tesbiti ve küresel koruma farkındalığı oluşturmak olan topluluğumuz; DOĞA FOTOĞRAFÇILARI ve doğa tutkunlarının ağ örgütlenmesiyle bir araya gelmiş olup; tanıtım, gözlem ve fotoğrafçılığı ilke edinmiştir. Uzmanlarca değerlendirilen fotoğraflar tür teşhislerinin ardından veri tabanına eklenmektedir.

AdaMerOs Herptil Türkiye Natural Europe/Europeana üyeliği ile AB eğitim projesi kapsamında uluslararası kabul görmüştür. Alanında, Türkiye’deki ilk ve tek platform olan AdaMerOs Herptil Türkiye’ye fotoğraf ve gözlemlerinizle katılımınız, tanıtım ve koruma katkısıyla doğa açısından önemli bir toplum hizmeti olacaktır.

Sizleri aramızda görmekten onur duyarız.

www.turkherptil.org

Öylesine günler yaşıyorum ki neye sevinip neye üzüleceğimi bilemez oldum. Sevinçlerim yarım, kahkaha atmaya utanıyorum. Şu Dünya’daki yegane zevkim sevgili eşimle akşamları çay sigara sohbetlerim. Ne çayın tadı var, sigara desen zaten zıkkım. Köroğlunun suratından düşen bin parça.

Yakınlarda Bulgarların Zookeys dergisinde “A survey of East Mediterranean Dasumia (Araneae, Dysderidae) with description of new species” başlıklı makalemiz yayınlandı. Akabinde 24 vatan evladını kaybettik. Sonra deprem faciası. Sevinebilirsen sevin, kıvanabilirsen kıvan.

Başlığından da anlaşılacağı üzere makalemizde Dasumia cinsinin Doğu Akdeniz’de dağılım gösteren iki türünü inceledik ve Dasumia gasparoi adı ile Türkiye’den, Dünya için yeni bir örümcek türü betimledik¹. Dasumia, Dysderidae familyasının bir cinsi. Çoğunluğu Avrupa’dan betimlenmiş 16 türü mevcut. Türkiye’den bilinen tek türü ise 1979′da Brignoli tarafından Akçakoca’dan betimlenen Dasumia mariandyna idi².

Burada cinsin ve türün sistematik detaylarına girmek istemiyorum. Esasında Dasumia gasparoi adını alan bu güzeller güzeli örümceğin yeni tür olduğuna karar verilme süreci de oldukça matraktır lakin bu bir başka yazının konusu olsun.

Yeni türe adını veren “Dr. Fulvio Gasparo” İtalyan bir bilim adamı. Asıl dalı Jeoloji. Bildiğim kadarıyla doktorası da Jeoloji üzerine. Bununla beraber uzun yıllardan beri bilhassa Dysderidae familyası mensubu örümceklerin sistematiği üzerine çalışıyor. Mağara ekosistemlerini tercih eden diğer örümcek familyaları ile de ayrıca ilgileniyor. Örneğin Türkiye’den ilk kez dişi üzerinden betimlenen Tegenaria percuriosa³ türü örümceğin yeniden betimlenmesi (redescription) Dr. Gasparo tarafından 2007 senesinde yapılmıştı. Yine kendisinin 2008′de ülkemizden betimlediği Dysdera topcui isimli bir örümcek türü de bulunmakta.

Tüm biyospeleologlar gibi Türkiye’nin mağaraları ile ilgilense de ağırlıkla İtalya (doğal olarak) ve Yunanistan mağaralarında çalışmış. Gerek kendi betimlediği gerek ise onuruna betimlenen bir çok mağara canlısı bulunmakta. Sardostalita Gasparo, 1999; Dysdera aberrans Gasparo, 2010; Dysdera brignoliana Gasparo, 2000; Dysderocrates gasparoi Deeleman-Reinhold, 1988 (örümcek); Metacyclops gasparoi Sket, 1996 (zooplankton); Trachysphaera gasparoi Strasser, 1981 (kırkayak) bunlardan sadece bir kaçı.

Benim kendisi ile tanışmam tamamen tesadüfidir. Bir zamanlar editör yardımcılığını yaptığım dergiye gelen bir makaleyi değerlendirmesi için yollamıştım. Kısa süre içerisinde gerekli eleştirileri yapıp, geri dönmüştü. Eleştirilerindeki ustalık birikimini, nezaketi ise kişiliğini alenen gözler önüne seriyordu. Sonraları sık sık yazışmaya başladık. Genelde soru soran hep ben oluyordum. O ise tüm sorularıma sabırla cevap veriyordu. Geçiştirmek için mesaj gönderdiğine asla şahit olmadım. Bazı zamanlar “meşgulüm” diyordu. Buna rağmen ilk fırsatta beni bilgiye doyuruyordu.

Hatta sırf bu yüzden türü ilk aşamada -yine kendisine, kişiliğine ithafen- D. bilge olarak adlandırmayı düşündük. Ancak bazı teknik hususlarda sıkıntı yaşayınca doğrudan adında karar kıldık. Hasılı kelam, Dasumia gasparoi çok güzel bir örümcek tıpkı adını aldığı güzel insan gibi.

¹ Dasumia gasparoi nin tip yeri (terra typica) Kahramanmaraş’tır.
² Dasumia mariandyna nın toplayıcısı Türkiye’ye bizzat gelip çalışmış olsa da “Paolo Marcello Brignoli” değildir. Türün tip örnekleri Alman entomolog Dr. Horst Korge tarafından toplanmış ve meşhur Alman araknolog Joerg Wunderlich’e verilmiştir. Wunderlich, çalışması için D. mariandyna nın tip örneklerini Brignoli’ye hediye etmiştir. Holotip ve bir adet paratip örneği halen Joerg Wunderlich’in koleksiyonundadır.
³ Tegenaria percuriosa, Agelenidae familyasından bir örümcek olup ilk kez Brignoli tarafından Isparta, Zindan Mağarasından toplanan dişi bireyler üzerinden betimlenmiştir.

Önemli Not: Bu yazı kaynak gösterilerek bile olsa bir başka platformda yayınlanamaz.

Sparassidae familyası üyesi örümcekler [yabancı kaynaklarda Huntsman (Avcı) Spiders diye anılırlar ancak ben İri Yengeç Örümcekleri demeyi tercih ediyorum] 2011 verilerine göre, Dünya üzerinde 1113 türle temsil edilmektedirler.

Türkiye’den ise toplam altı türü bildirilmiştir. Bunlardan Micrommata ♥ cinsine mensup olan iki türü haricinde diğerleri boyca Türkiye ortalamasının üzerinde örümceklerdir. Gececildirler. Gündüzleri taş altlarında, kaya çatlaklarında ya da mağaralarda saklanırlar. Bazı türleri ise gerek beslenme gerek ise gizlenme avantajlarından dolayı yaşamak için bitkilerin üzerlerini tercih ederler. Çöllerde yaşan bazı türlerin kumun içerisine tünel açtıkları da bilinir.

İri yengeç örümceklerine yaz aylarında özellikle Türkiye’nin güney kesimlerindeki ev ve bahçe duvarları ile kireçtaşı kayalıkların üzerinde rastlamak olasıdır. Hatta zaman zaman evlerin içlerine girdikleri de olur.

Familya hakkındaki bu kısa bilgiden sonra aynı familyanın Madagaskar adasında yaşayan bir türünün ilginç yuva davranışına ait bir video kaydını paylaşmak istiyorum. Bu görüntüler bir süredir sosyal paylaşım sayfalarında epey rağbet görmekte, beğeni toplamakta.

Click here to view the embedded video.

Öncelikle örümceğin türü Olios coenobitus. Efsanevi araknologlardan Fransız “Jean-Louis Fage” tarafından 1926 senesinde Madagaskar adasının güneyindeki çalılıkların üzerinden toplanarak  betimleniyor. Bir sonraki kayıt yine aynı adadan olmakla beraber Carl Friedrich Roewer e ait. 1960′lı yıllarda yine Fransız araştırmacılar laboratuvar ortamında Olios coenobitus un bu muazzam yuva davranışını kaydediyorlar. Bununla beraber türün doğal ortamında görüntülenmesi ise ancak yakınlarda BBC için Madagascar belgeselini çeken ekibe kısmet oluyor.

Örümceklerin [özellikle erginaltı Salticidae (Zıplayan Örümcekler) familyası üyeleri] barınmak ya da saklanmak için  için terkedilmiş salyangoz kabuklarını tercih ettikleri evvelden beri bilinen bir olgu. Gelgelelim Olios coenobitus türünün kızgın kumlardan, karıncalardan ve diğer avcılarından korunmak için kendi ağırlığından bile daha fazla olan bir kabuğu, karmaşık ağ örme manevraları ile zeminden yaklaşık 50 cm. yukarı kaldırması şahsen beni hayret içerisinde bıraktı.

Pedanius Dioscorides (Πεδάνιος Διοσκουρίδης): İ.S. 40-90 civarında yaşamış Grek hekim, farmakolog ve botanikçi Dioskorides, Anazarbus’ta (Anavarza) doğdu. İskenderiye ve Atina’da tıp öğrenimi yaptıktan sonra İmparator Nero zamanında hekimlik yaptı. Ordudaki görevi nedeniyle geniş bir coğrafyada tıbbi bitki ve mineralleri inceledi.

De Materia Medica (İlaçlar Bilgisi): Dioskorides, Yunanca yazdığı bu ansiklopedik eserinde 600’e yakın tıbbi bitkiden bahseder. Antik dönem tıbbına ışık tutan bu eser konularına göre sınıflandırılmış 5 ciltten oluşmaktadır. Bu nedenle günümüz farmakopelerinin de öncüsü sayılır. Arapça, Farsça ve Latince başta olmak üzere pek çok dile çevrilmiş ve 17. yüzyıla kadar kullanılmıştır.

İstanbul Kodeksi (Codex Constantinopolitanus): M.S. 512 yılında Bizans prensesi Juliana Anicia için hazırlanan bu eser en eski Dioscorides yazmasıdır. Kanuni Sultan Süleyman’ın başhekimi Musa bin Hamon’un oğlundan, Avusturya Sefiri Busbecq tarafından satın alınarak Viyana’ya gönderilmiştir. O tarihten beri de Viyana Kodeksi (Codex Vindobonensis) adıyla anılmaktadır.

Teşekkür ve Not: Yukarıda yer alan yazı ve fotoğrafı, Dr. Ecz. Halil Tekiner beyefendinin izin ve teveccühü ile ağ sayfamda yayınlıyorum. Kendisine özellikle bu etkileyici ve ince fotoğrafı benimle paylaştığı için çok teşekkür ediyorum. Yazı ve fotoğraf sahibinin izni olmadan kesinlikle yayınlanamaz, paylaşılamaz.

Söyleyin zamanın katilleri… Ne yazayım günlüğüme?

Bugün Türkiye’nin önde gelen haber portallarından bir tanesinde şöyle bir başlık vardı: “Udumbara çiçeği Elazığ’da görüntülendi”. İnsan yüzlü örümcek saçmalıklarının sözde en güvenilir haber sayfalarında okuyucu bulduğu bir ülkede böylesi bir habere rastlamak şaşırtmadı beni.

Zaten ağda şöyle bir araştırma yapınca daha evvel de Udumbara çiçeğine dair yapılmış bazı haberlere rastladım. Hatta bir keresinde Bolu’da bir vatandaşa denk geliyor. Vatandaşımız Udumbara çiçeğinin üzerinde açtığı elmayı Abant İzzet Baysal Üniversitesi Biyoloji bölümüne götürüyor. Bölümde bir meslektaşımız elma üzerindeki bitkiyi Udumbara çiçeği olarak teşhis ediyor. Şahsen bu olayın gerçekleşmiş olabileceğine inanmak istemiyorum.

Herneyse nedir bu efsanelere konu olan Udumbara çiçeği? Udumbara çiçekleri olarak adlandırılan bu doğa harikası yapılar aslında böcek yumurtalarından başka bir şey değildir. Yumurtaların sahipleri Neuroptera takımından, Chrysopidae familyasına mensupturlar.

İlgi duyanlar familya ismini arama motorlarında taratacak olurlarsa Udumbara çiçeğine ve bu çiçeğin ekicisine ait bir çok fotoğrafı ağ üzerinde görebilirler.

Haftalardır devam eden hummalı çalışma faslı nihayet bugün sona erdi. Yukarıdaki fotoğraftan da anlaşılacağı üzere iyice dağılmış, nefes alamaz hale gelmiştim. Çanakkale’deki kongre için sunum hazırlıkları, epeydir bekleyen ” major revision” lar, tasnif edilmeyi bekleyen örnekler vs.

İki gün evvel bilgisayarda poster sunum hazırlığı yaparken “bak!” demiştim yanımdakine; “İnsanlar beraberlerinde ne ilginçliklerle gelecekler”. Bugün telefonla konuşuyoruz ve “A4″ ebatında bastırılmış posterleri duyuyorum. İnsanın evvela kendisine saygısı olacak. Olacak ki yaptığı işe de saygısı olsun.

Dün bir dostla sohbet ediyoruz. Malum ilin malum üniversitesinin malum bölümünde aradan neredeyse on yıl geçmesine rağmen hala ardımdan konuşulduğunu duyuyorum. Hatta beni hiç tanımayan, beni hiç görmeyen öğrencilerin “o şöyle, o böyle” dediklerini. Hocalarını geçtim, o laf eden kardeşleredir şimdi lafım. Bilim adamlığına soyunmadan evvel önce adam olun. Hayata, insanlara karşı duruşunuz, tavrınız olsun. Omurgasız hayvan çalışıyor olmanız sizlerin de omurgasızlaşacağınız anlamına gelmez. İnsanları adlarının önündeki kalabalıklarla değil nereden geldikleri, neler yaptıkları ile değerlendirin. Saygınız titre değil, sarfedilen emeğe olsun. Halen yaşayan en büyük örümcek bilimcinin değil profesör biyolog bile olmadığını, bilir misiniz? Ben bir gün gelir üstüme atılan çamurlardan arınacak bir pınar bulurum. Peki ya siz? Attığınız çamurlarla kirlenen ellerinizi yıkadığınız çeşmelerin suyu temiz mi acaba?

Neyse, çok dolmuşum… Bir kaç gün evvel dilbilimci Ümüt Çınar beyefendi son çalışmasını yolladı bana; İngilizce Örümcek Adları. Bu eserini acizane şahsıma ithaf etmiş. Şöyle yazmış sonuna (-ki çok mütehassis oldum); “İngilizce Örümcek Adları adlı bu çalışma, örümcekleri bana sevdiren bilgine, Kadir Boğaç Kunt’a ithaf edilmiştir”. Özellikle “Bilgin” kelimesine takıldım. Sanırım necip Türk milletinin “şehit ve gazi” ünvanlarından sonra en anlamlı hitap biçimidir evlatlarına; bilge, bilgin.

Ne diyeyim? Kalemin kırılmasın Ümüt Çınar, mürekkebin hiç kurumasın. Dünya yüreğinin tüm güzelliğini çıkarsızca insan olmaya sunanlarla güzel. Teşekkür ederim, eyvallah.

Son dönemde Moleküler Biyoloji, Genetik, Biyoteknoloji vs. gibi dallarda çalışmalar yürüten kimi meslektaşlarımızın laboratuvarlarının kapısında soyadlarına işaret eden “Kesekağıtçıoğlu Lab., Küflüoğlu Lab., Mayozgil Lab.” tarzı tabelalar görmeye başladık.

Bildiğim kadarıyla bu uygulama ya da gelenek (uygulama demek belki biraz ağır kaçabilir) esasında uzunca bir süredir yurtdışında sürdürülüyordu. Bahsettiğim dalların faaliyetleri ülkemizde hız kazanmaya başlayınca bizler de görür olduk.

Bilimde hocalık, kıdem ve liyakat olgularına asla itirazım yok. Birinci yazarlık, ekip liderliği, yürütücülük, uzmanlık ve şimdi hatırlayamadığım diğer kavramlara da saygım sonsuz. Bununla beraber “Biyoloji” gibi felsefi yönü çok daha ağır basan bir bilim dalında uzmanlık ya da doktora çalışması yapan genç bir beynin her Allahın günü kapısında hocasının ismi bulunan bir laboratuvardan içeri girmesine itirazım var. Çünkü bu durum, kişinin bilinç altında “buranın patronu tabelada ismi geçen şahıstır” hissi uyandırmaktadır. Bilimin özgür düşünce ve sorgulama ilkelerine aykırıdır. Kapıda şu yazabilir; “Araknoloji Laboratuvarı | Ekip Lideri: Dr. Dosti Kunt“. Böylesi daha uygun olmaz mı?

Önemli Not: Burada bir şey yanlış anlaşılmasın. Kimse kasıtlı ya da dikte amaçlı yazıp, laboratuvarının kapısına asıyor demiyorum. İyi niyetli de olsa yanlış olduğuna inandığım bir şeye dikkat çekiyorum.

Ord. Prof. Dr. Curt Kosswig tarafından kaleme alınan ve 1952′de, Biologi dergisinde yayımlanan “Anadolu Mağaralarında Geziler” başlıklı makalenin özgün metni.

Hocamızın bu çalışmasından önce, Türkiye mağaralarından tür kaydı, yeni tür betimlenmesi vs. gibi konularda çeşitli makaleler bulunmasına rağmen; “Anadolu Mağaralarında Geziler” aynı zamanda biyocoğrafik değerlendirmeler içermesi ve Türkçe yazılması bakımından önemlidir. Makaleyi indirmek için lütfen tıklayınız.