Bay Darwin'in Gizemli Örümceği

Leucauge decorata (Blackwall, 1864)

Leucauge decorata

Tetragnathidae familyasına mensup Leucauge cinsi örümcekler (Orchard Spiders | Bağ Örümcekleri) pantropikal bölgede dağılım gösterirler. Vücut ve bacak şekilleri; gümüşi, siyah ve sarı desenli bedenleri ile Leucauge dişilerini diğer örümceklerden ayırt etmek son derece kolaydır. Güzellikleri dillere destandır. Yine dördüncü yürüme bacaklarının femurları üzerindeki iki sıralı, uzun ve silindir şeklindeki tüyler cinsin karakteristiklerindendir.

Leucauge tessellata

Dün “Zootaxa” dergisinde; Dimitar Dimitrov ve Gustavo Hormiga imzasıyla “Mr. Darwin’s mysterious spider: on the type species of the genus Leucauge White, 1841 (Tetragnathidae, Araneae)” başlıklı bir makale yayınlandı (2396: 19–36). Makalenin içeriği başlığından da anlaşılacağı gibi, Leucauge cinsinin tip türünün yeniden ele alınması üzerine. Lakin makalenin başlığında benim dikkatimi çeken kısım “Bay Darwin’in Gizemli Örümceği” ibaresiydi. Normalde familya ve cins ilgi alanım olmamasına rağmen (zira ülkemizde ne yazık ki Leucauge cinsi örümcekler dağılım göstermiyorlar) makaleyi değerli meslektaşım Dimitar Dimitrov’dan istedim. Sağ olsun hemen yolladı.

Leucauge cinsi niçin Darwin’in gizemli örümceğiydi? Bu makalenin giriş kısmında açıklanıyordu. Şöyle ki; 1832 yılının Mayıs ayında Beagle seyahati esnasında Charles Darwin, Rio de Janeiro (Brezilya) kıyılarından parlak renkli, uzunca abdomenli bir örümcek yakalar. Darwin arazi günlüklerinde yakaladığı bu örümceğin ağ mimarisinden ayrıntıyla bahseder ve onun hakkında şu cümleyi kullanır; “….. arkadan gelen ışığın eşliğinde parıldayan bir yakut gibiydi…..” Ayrıca kendisi bu örümceğin Epeira cinsi ile akraba olabileceğini düşünür ve ona Latince “parıltılı ışık” anlamına gelen Leucauge adını verir.

Dişi Leucauge 1841 yılında, o dönem British Museum’un Zooloji bölümünde asistan olan ve Darwin ile Beagle seyahatinin Avustralya ayağına da  katılan entomolog-karsinolog “Adam White” tarafından Linyphia (Leucauge) argyrobapta adı ile bilim dünyasına tanıtılır. Adam White’ın deskripsiyonu tek eşey (dişi) üzerindendir ve türe ait tanımlayıcı çizimleri içermemektedir. Yaşayan efsanevi araknologlardan Herbert Levi, 1980’de British Museum’da yürüttüğü çalışmalar esnasında türün Darwin tarafından toplanan tip örneğinin kayıp olduğunu rapor eder. Nitekim Dimitar Dimitrov ve Gustavo Hormiga da tip örneğini bulamazlar ve Levi’nin bu kaydını teyid ederler.

Dimitrov ve Hormiga bu tespitlerinin ardından neotip belirlemek amacıyla Rio de Janeiro’daki Ulusal Doğa Tarihi Müzesinde, Charles Darwin’in  1832’de arazi çalışması yaptığı alandan toplanmış tüm Leucague örneklerini incelerler. Yukarıda da belirttiğim gibi Adam White deskripsiyonunda çizim vermemiştir. Bununla birlikte Darwin’in arazi günlüklerinde canlı örnek üzerinden yaptığı türe ait tanımlamalar çok detaylıdır. Uzun incelemelerden sonra Dimitrov ve Hormiga, Leucague argyrobapta (White, 1841)’nın esasında Kuzey ve Güney Amerika kıtalarında çok yaygın bir tür olan Leucauge venusta (Walckenaer, 1841) olduğuna karar verirler. Makalenin geri kalanı teknik detaylar.

Burada Darwin’in muhteşem gözlem gücüne bir kez daha dikkat çekmek istiyorum. 178 yıl evvel aldığı notlar günümüzde bir bilimsel problemi çözebilecek netlikte. Evrim Teorisine sıcak bakarsınız ya da bakmazsınız ama onu elinde içki şişesi, Beagle’ın güvertesinde naralar atan bir sarhoş olarak insanlığa tanıtmayı ibadet sayan obsesif şahsiyetlere ders olması dileğiyle.

“Bay Darwin'in Gizemli Örümceği” üzerine 3 yorum

  1. Sayın Kunt sitenize internette dolaşırken ulaştım oldukça ilginç, zevkli, bilgilendirici buldum. Çalışmalarınızı artık ilgiyle izleyeceğim. 2009 yılı haziranında balkonda rastladığım bir örümceğin fotoğrafını çekmiştim. Yaklaşık on beş cm boyundaydı ve siyah açık yeşil çizgiliydi. Size fotoğrafı göndermek için email adresinizi bulamadım. İlgilenirseniz size iletmek isterim. Saygılar, iyi çalışmalar.

  2. Teveccühünüz için teşekkür ederim Zehra hanım. E-posta adresime sitenin sayfalar kısmındaki “iletişim” sekmesinden ulaşabilirsiniz. Bu arada hangi ilde rastladınız bahsettiğiniz örümceğe acaba?

    Saygılarımla…

    Kadir Boğaç Kunt

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir