Curt Kosswig'i Anmak

“Beni rahatsız eden bir düşünce var, Muzaffer. Sabahın erken saatinden akşamın geç vaktine dek, sürekli bir aşağı, bir yukarı uçan şu Puffinus sürülerinin nerelerde dinlendikleri ve kuluçkaya yattıkları. Bu da bir doktora tezi olabilir. Ama sanıyorum, Akdeniz ve Karadeniz sularının birbirine karıştığı Boğaziçi’nin ve Adalar’ın littoral faunasını çalışman, hem senin için, hem de enstitümüz için daha faydalı olacak”

Yukarıdaki sözler efsanevi zoolog merhum Curt Kosswig’e aittir. Hitab ettiği kişi ise merhum Muzaffer Demir hocadır. Aradan geçen yaklaşık 70 yıllık süreçte Kosswig’in bu sözlerini vasiyet olarak değerlendiren bir ornitolog, öğrencisine boğazın Puffinus larını çalıştırdı mı? Doğrusu bilmiyorum. Ancak bu konuşmanın ardından Muzaffer Demir hocanın “Adalar ve Boğaz Sahillerinin Omurgasız Dip Hayvanları” adı ile doktora tezini tamamladığını ve aynı isimle kitaplaştırıp yayınladığını biliyorum*. Zaten aralarında geçen sohbetten Muzaffer hocanın kitabının önsözünde bahsedilir.

Yıllar evvel (1990’lı yılların başında) bir vesile ile adı geçen kitabı Milli Kütüphane’den çıkartmış ve resimli bir roman okurcasına, heyecanla hatmetmiştim. Elbette anlamadığım teknik kısımları olmuştu ama dili o kadar yalın ve sürükleyiciydi ki; sanki Rilke’den soneler okuyordum. Bilim tarihinde kimi araştırmacılar vardır hayatın sırtlarına yüklemiş olduğu çeşitli sorunlardan olsa gerek akademik yaşantıları süresince çok fazla eser üretemezler. Muzaffer Demir hocanında CV’si pek kalabalık değildir ancak “Adalar ve Boğaz Sahillerinin Omurgasız Dip Hayvanları” adlı kitabı kelimenin tam anlamıyla bir şaheserdir ve doğa bilimlerinde doldurduğu boşluk benim yaptığım ve yapacağım 100 makaleye bedeldir. İnanmıyorsanız kitabı bulun ve okuyun.

Bu arada Muzaffer Demir hoca, Necla Demir hocahanımın da beyidir. Bilmeyenler için Necla Demir; Türkiye’nin ilk ihtiyologlarından (balık bilimci) olup, yayınladığı “İhtiyoloji” adlı kitabı (gerçi Karl Lagler ve arkadaşlarının 1977’de ilk kez yayınladıkları “Ichtiology” nin tercümesidir ama çok iyi bir tercümedir) ilgilileri için temel bir başucu kaynağıdır.  Bir keresinde merhum “Savaş Mater” hocadan (-ki kendisi, Necla Demir’in doktorantıydı), Muzaffer ve Necla Demir’in ilginç bir çift olduğunu dinlemiştim. Mesela fakülteye asla beraber gelmezlermiş. Çok titizlermiş. Hatta Savaş Mater hoca, Necla hocahanımın titizliği yüzünden doçentlik tezini bir çok kere yeni baştan yazmak zorunda kaldığını anlatmıştı. Başta Curt Kosswig olmak üzere tümünün ruhları şad olsun.

İki yıl evvel Yunanistan’da düzenlenen 25. Avrupa Araknoloji Kongresinde sunmuş olduğumuz bildirinin giriş sayfası şöyleydi (resimleri tam boyut görmek için lütfen üzerlerine tıklayınız);

Sonu ise şöyle;

Curt Kosswig ve talebeleri, Türk zoolojisinini altın kuşağını oluşturmuşlardır. Genç biyologların Onu, hayatını, çalışmalarını ve Türkiye’ye katkılarını iyi irdelemelerini temenni ediyorum. Günümüzde Türkiye’nin en elit Biyoloji bölümünde öğretim üyesi olacağıma; Onun Zap suyunu geçerken bindiği katırın ayağında nal olmayı yeğlerdim.

* Demir, M. 1952. Boğaz ve Adalar Sahillerinin Omurgasız Dip Hayvanları. İ. Ü. Fen Fak. Yayınları. 4: 615+14+13 sf.

Not: Kosswig resimlerinden oluşan bir sunum (buradan)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir