Haftalardır devam eden hummalı çalışma faslı nihayet bugün sona erdi. Yukarıdaki fotoğraftan da anlaşılacağı üzere iyice dağılmış, nefes alamaz hale gelmiştim. Çanakkale’deki kongre için sunum hazırlıkları, epeydir bekleyen ” major revision” lar, tasnif edilmeyi bekleyen örnekler vs.

İki gün evvel bilgisayarda poster sunum hazırlığı yaparken “bak!” demiştim yanımdakine; “İnsanlar beraberlerinde ne ilginçliklerle gelecekler”. Bugün telefonla konuşuyoruz ve “A4″ ebatında bastırılmış posterleri duyuyorum. İnsanın evvela kendisine saygısı olacak. Olacak ki yaptığı işe de saygısı olsun.

Dün bir dostla sohbet ediyoruz. Malum ilin malum üniversitesinin malum bölümünde aradan neredeyse on yıl geçmesine rağmen hala ardımdan konuşulduğunu duyuyorum. Hatta beni hiç tanımayan, beni hiç görmeyen öğrencilerin “o şöyle, o böyle” dediklerini. Hocalarını geçtim, o laf eden kardeşleredir şimdi lafım. Bilim adamlığına soyunmadan evvel önce adam olun. Hayata, insanlara karşı duruşunuz, tavrınız olsun. Omurgasız hayvan çalışıyor olmanız sizlerin de omurgasızlaşacağınız anlamına gelmez. İnsanları adlarının önündeki kalabalıklarla değil nereden geldikleri, neler yaptıkları ile değerlendirin. Saygınız titre değil, sarfedilen emeğe olsun. Halen yaşayan en büyük örümcek bilimcinin değil profesör biyolog bile olmadığını, bilir misiniz? Ben bir gün gelir üstüme atılan çamurlardan arınacak bir pınar bulurum. Peki ya siz? Attığınız çamurlarla kirlenen ellerinizi yıkadığınız çeşmelerin suyu temiz mi acaba?

Neyse, çok dolmuşum… Bir kaç gün evvel dilbilimci Ümüt Çınar beyefendi son çalışmasını yolladı bana; İngilizce Örümcek Adları. Bu eserini acizane şahsıma ithaf etmiş. Şöyle yazmış sonuna (-ki çok mütehassis oldum); “İngilizce Örümcek Adları adlı bu çalışma, örümcekleri bana sevdiren bilgine, Kadir Boğaç Kunt’a ithaf edilmiştir”. Özellikle “Bilgin” kelimesine takıldım. Sanırım necip Türk milletinin “şehit ve gazi” ünvanlarından sonra en anlamlı hitap biçimidir evlatlarına; bilge, bilgin.

Ne diyeyim? Kalemin kırılmasın Ümüt Çınar, mürekkebin hiç kurumasın. Dünya yüreğinin tüm güzelliğini çıkarsızca insan olmaya sunanlarla güzel. Teşekkür ederim, eyvallah.

Son dönemde Moleküler Biyoloji, Genetik, Biyoteknoloji vs. gibi dallarda çalışmalar yürüten kimi meslektaşlarımızın laboratuvarlarının kapısında soyadlarına işaret eden “Kesekağıtçıoğlu Lab., Küflüoğlu Lab., Mayozgil Lab.” tarzı tabelalar görmeye başladık.

Bildiğim kadarıyla bu uygulama ya da gelenek (uygulama demek belki biraz ağır kaçabilir) esasında uzunca bir süredir yurtdışında sürdürülüyordu. Bahsettiğim dalların faaliyetleri ülkemizde hız kazanmaya başlayınca bizler de görür olduk.

Bilimde hocalık, kıdem ve liyakat olgularına asla itirazım yok. Birinci yazarlık, ekip liderliği, yürütücülük, uzmanlık ve şimdi hatırlayamadığım diğer kavramlara da saygım sonsuz. Bununla beraber “Biyoloji” gibi felsefi yönü çok daha ağır basan bir bilim dalında uzmanlık ya da doktora çalışması yapan genç bir beynin her Allahın günü kapısında hocasının ismi bulunan bir laboratuvardan içeri girmesine itirazım var. Çünkü bu durum, kişinin bilinç altında “buranın patronu tabelada ismi geçen şahıstır” hissi uyandırmaktadır. Bilimin özgür düşünce ve sorgulama ilkelerine aykırıdır. Kapıda şu yazabilir; “Araknoloji Laboratuvarı | Ekip Lideri: Dr. Dosti Kunt“. Böylesi daha uygun olmaz mı?

Önemli Not: Burada bir şey yanlış anlaşılmasın. Kimse kasıtlı ya da dikte amaçlı yazıp, laboratuvarının kapısına asıyor demiyorum. İyi niyetli de olsa yanlış olduğuna inandığım bir şeye dikkat çekiyorum.

Babam, Savaş Kunt; 2000′li yılların başında Geçmişe Özlem başlıklı bir şiir kaleme almıştı. O tarihlerde, bu şiirini Alanya’da yayın yapan yerel bir radyoda bir kaç kez okumuş; şiirin beğeni görmesi üzerine Geçmişe Özlem yerel bir dergide de (Alanya Vizyon) yayınlanmıştı (yukarıdaki resmi tıklayınız). Takip eden yıllarda babam Savaş Kunt, aynı adlı şiirinin devamını da getirdi ve şiirlerini “Geçmişe Özlem 1 ve 2″ olarak dost meclislerinde bizlerle paylaştı.

Geçtiğimiz günlerde adının “Hüseyin İpekçi” olduğunu sandığım bir beyefendinin bazı popüler sitelerde paylaştığı video, Alanya’lılarca ilgi gördü. Videonun içeriği babamın kendi sesiyle okuduğu “Geçmişe Özlem” şiiriydi. Akabinde epey e-posta aldım. Videoya ulaşamayanlar olduğu gibi, şiirlerin tam metinlerini isteyenler de vardı. Öncelikle “Hüseyin İpekçi” beyin hazırladığı video.

Click here to view the embedded video.

Şiirinlerin tam metinlerine de buradan ve buradan ulaşabilirsiniz.

Taksonomi nedir? Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırmada kullanılan kural ve prensipler. Taksonomi terimi, Yunanca taksis (düzenleme) ve nomos (yasa) sözcüklerinden türetilmiştir (Bknz).

Haliyle bu durumda “Taksonomist” de, taksonomi ilmini icra eden kişi anlamına geliyor. Öyle değil mi? Öyle. Koca koca laflar etmeyeceğim. Kendi görgümce “Taksonomist ” olmanın ne demek olduğunu izaha çalışacağım sadece. Ansiklopedik bilgi bekleyenler şu an bu sayfayı terk edebilirler.

Taksonomist olmak; sabahın beşinde gözlerinin, okülerlerle tebeddül* olmasıdır. Dolu kül tablasıdır, soğuktan donmuş ayaktır, gece sarılıp uyuyamadığın sevgilidir, akciğer kanserinden geberme riskinin yüksek oluşudur, Suriye zindanlarında işkence görmektir [*], yarasa pisliği ve çamurdur, özlediğin anne ve kardeştir, sivrisinek ve sülük ısırığıdır, akrebin iğnesidir aynı zamanda.

Derin bir mağaranın en karanlık noktasında, kör bir örümcekle sohbete koyuluvermektir. Toros dağlarında adaçayı olmaktır; kekik sürmektir, diken kesiği kollarına. Baharın gelmesini dört gözle beklemek ve sığamamaktır laboratuvarlara. Yüreğinin buz kesmesidir kuzey denizlerinde sahada olan meslektaşlarını düşündüğünde ya da yanmaktır için için Sahra’nın kızgınlığında çalışanlar geldiğinde aklına.

Denizel yaşamın, karasal yaşama üstünlüğünü savunmaktır; Taksonomist olmak, bir mürenin çirkinliğinde güzelliğin tanımını yapabilmektir. Çocuk olmaktır sonra; keşfedilmemiş her vadiyi, ayak basılmamış dağ zirvelerini, inilmemiş okyanus tabanlarını oyuncak bellemektir. Ölümünün ardından asır, asırlar geçmiş olsa da; her gün yeniden “merhaba !” diyebilmektir kainata, bir karıncanın gözleriyle.

Doleromyrma darwiniana*

Ya da bir böceğin barsaklarında yaşayabilmektir sabır ve sonsuz bir vakar ile.

Hammerschmidtiella diesingi*

Taksonomist olmak, hayal kurmaktır. Geçmişle, gelecek arasında bağ olmaktır. En yeni teknikler, en son gelişmeler aklının bir ucunda kalsa da; Humbolt un kullandığı atrabın tülü olabilmeyi arzu etmetir taksonomist olmak. Ustalara saygı duymak, “ahde vefayı” hayatının her anında yaşayabilmektir.

Ustam; Dr. Yuri M. Marusik

Sabırdır, azimdir, çok çalışmaktır. Dirseklerinin çürümesidir (bknz). Ağır yol almaktır. Doğa tarihi müzelerinin tozlu koridorlarını, ismi süslü püslü kongrelerin şık salonlarına yeğlemektir; kayalıklarda yankılanan kartal çığlıklarını, bataklıklarda boy atan nergis kokularını unutmadan ama. Renkli kanatları ve masmavi gövdesiyle, dere boylarında gönlünce uçan Yusufçuk; o Yusufçuğu dallarıyla bağrına basan Hayıt olabilmektir.

Taksonomist olmak, şairin* dediği gibi “sadece bilmek zorunda kalanların bildiği bir yol üstü lokantası” olabilmek, dahası bunu göze alabilmektir. Bazen on yıllar boyunca kütüphane raflarında unutulmak;

Monographia Araneorum
Carl Wilhelm Hahn (1786-1835)

Ancak göremesen ve bilmesen bile, bir gün bir şekilde mutlaka hatırlanmaktır**.

* Tebeddül: Başkalaşmak, metamorfoz

** Alman zoolog Carl Wilhelm Hahn (bazı kaynaklarda “Carolus Guilielmus Hahn” olarak da anılır)’ın örümcekler üzerine kaleme aldığı “Monographie der Spinnen” adlı Almanca eseri, günümüzde bile  hala temel bir başvuru kaynağı olma özelliğini korumaktadır. Hahn; 8 Kasım 1835′de, Nürnberg şehrinde akciğer kökenli bir rahatsızlıktan dolayı öldü. Yine Alman bir zoolog olan Philipp Bertkau, 1878 senesinde yayınlanan, “Versuch einer naturlichen Anordnung der Spinnen, nebst Bemerkungenzueinzelnen Gattungen” adlı eserinde, Carl Wilhelm Hahn’ın onuruna ithaf ettiği “Hahniidae” adlı örümcek familyasını insanlığa tanıttı. Günümüzde Hahniidae familyası 26 cinse bağlı 241 türle bilinmektedir.

Önemli not: Yukarıda yazdıklarım bir taksonomist olarak benim hissettiklerimdir. Günümüzde neredeyse tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de “Klasik Taksonomi” alanında çalışacak, insanlık tarihi kadar eski ve köklü bu bilim dalına gönül verebilecek talebe bulmak büyük bir sorun haline gelmiştir. Değerli meslektaşlarım ve saygıdeğer hocalarım! Es kaza denk gelirseniz lütfen sizler de bir şeyler yazın bu yazının altına. Belki bir gün kafasında tereddütler olan bir genç okur, ilham alır. Kim bilebilir?

120 m2′lik evde iki tane köpekle yaşadığım için her gün şahit olduğum şeydir it dalaşı. Son iki gündür yazdığım yazılar hakkında pek çok mesaj aldım. İçlerinde hakaret, tehdit içerenler olduğu gibi takdir ifade edenler de vardı.

Hiç kimseyle it dalaşına girmek taraftarı değilim. Son sözlerimi söyleyip, konuyu kapatacağım ve mikroskobumun başına döneceğim.

1. A. Murat Eren, Türkiye’nin kanayan bir yarasına dikkat çekmiştir. İddialarında bence haklıdır. Haksız olduğuna inananlar bunu uygun platformlarda ispatla mükelleftirler.
2. Ben A. Murat Eren’in elbette avukatı değilim. Onu savunmuyorum. Kaldı ki savunulacak bir şey yaptığına da inanmıyorum. Aksi olsa bile, Onu savunmak bana düşmez. Yaptıklarına bakılırsa IQ’su benden çok daha yüksek bir arkadaş. O zaten kendisini savunur. Lütfen savunma ile dayanışma kelimeleri arasında ki farkı idrak edin.
3. İsimsiz gelen mesajları kesinlikle yayınlamayacağım.

Ayrıca bu ağ sayfasının 2007′den bu yana günlük tekil hiti ortalama 100 civarındadır. Bir anda 1500′lere fırladı. Ziyaretçilerin yarısının bu çocuğun arkadaşları ve hazzedenleri olduğunu varsayarsak, diğer yarısı hazzetmeyenleri olsa gerek. Hazzetmeyenleri keşke onunla uğraşacaklarına işlerine bakıp makale yazsalar, bilimsel bir faaliyette bulunsalar. Rezil olan bizler olsak, ülkem ve bilim kazansa. Hazzedenleri içinde akademisyen olanlara sözüm; ışığı seyredeceğinize, aydınlığını ardınıza alıp dalın karanlığa (zaten dalanları tenzih ediyorum).

Tehditlere de alışığım. Hatta ve hatta benimle birlikte çalışan arkadaşlarım da alışıktırlar. Onu da bilin. Evet, umarım bu kadar açıklama yeterli olmuştur. Şimdi asıl konuya geçelim. Dün gelen e-posta mesajlarından sonra bugün nihayet “Helal Olsun” başlıklı yazıya [uygun üslupla] soru içeren bir yorum geldi. Yorumu ilgili yazının altında da yayınladım. Burada olduğu gibi bir kez daha yayınlayacağım.

PhPsofter demiş,

2 Şubat 2011 @ 03:19

Sayın Kadir Bey, yaptığınız çalışmalar harika tebrik ederim. Fakat Ben sizin bazı düşüncelerinize katılmıyorum. Şöyle. Siz bu yayınları yapmak için bölüm okudunuz, yüksek lisans yaptınız ve doktora öğretimi yaptınız veya yapacaksınız. Ben yazılımcıyım. Sizin bölümünüze geldim ve ben doktora yapmak istiyorum beni alacaksınız dedim ve beni sizin mezun olduğunuz bölüme aldınız. 1 yıl yabancı dil eğitimi aldım konuları almak için, 1 yılda toplam 8 ders aldığımı farzedelim. 1 yılda tez çalışması yaptım ve bir şekilde (şeklini söylemiyorum) doktoramı aldım. Yani 3 yılda doktoramı bitirdim. (Bilim kimsenin tekelinde değil biliyorum) benim karşı çıktımız şu 3 yıl gibi bir sürede hiç bir bilgi almadan uzmanlaşmak mümkünmü. Yanlızca doktorada alınan dersler uzmanlaşmak için yetermi? Ben zannetmiyorum. O zaman bende 20 000$ cebime koyayım ve 3 yıl içinde herhangi bir bölümünde Amerika’da doktora yapabilirim. A. Murat Eren’in doktora yaptığı üniversitenin doktora programına baktım. O doktoradaki dersler içinde geçen latince kelimeleri anlamam ve öğrenmem için 1 yıl geçmesi gerekiyor. Hani ben çok zekiyim ya 1 ayda öğrendim, hemde anadilim dışında ingilizce olarak. Derslerinde bir kaç konunun ingilizcesini çvireyim dedim (ingilizcemde iyidir hani) abi moralman çöktüm, bir sürü latince kelime her üç kelimesinden biri latince, ya o neydi bu neydi diyene kadar 1 sayfalık metni valla 1 saat zaman harcadım. (Bakın benim hiç bir bilgim yok, hemde ingilizcem mükemmel olmasına rağmen)

Ya bende bir şeye takıldım, A. Murat Eren’in CVsine baktım, iris tanıma ile ilgili hiç bir çalışma yok. Adını unuttum şimdi bir prof. un makalesine yorum yapmış. Ya bende bakayım dedim şu makaleye , adam bir yöntem kullanmış hakkatten 2005 yılında bende duymamıştım. Yani çok az çalışma yapıldığını biliyorum. A. Murat Eren yanlızca atıp tutmuş, bu hiç hoş değil, yazıktır günahtır.

Bende mesela; Kunt, K.B., Tezcan, S., Yağmur, E.A. 2011. The first record of the family Selenopidae (Arachnida: Araneae) from Turkey. Turkish Journal of Zoology. [Baskıda (Zoo-0906-49)] makalenizi ele alayım, diyeyimki the family Selenopidae yazdığınız yazı sitilini beğenmedim, biçimsiz yazmışsınız, bunu türkiye’de ve yurt dışında başkalarıda inceledi, yaptığınız yöntemi beğenmedim gibi laflar ettim.

Ben bu konuda hiç yayınım olmadan sie yorum yapmam bilimsel anlamda etikmidir değilmidir, lütfen söyleyin. ben bunlara takıldım.

Saygılarımla

Sayın PhPsofter. Teveccühünüz için teşekkür ederim. Keşke isminizi belirtip, benden yayınlamamamı isteseydiniz. Böylesi daha şık olurdu. Öncelikle benim bildiğim kadarıyla A. Murat Eren, Biyoloji alanında değil Bilgisayar Bilimleri üzerinde doktora çalışması yürütmektedir. Kendisinin Biyoloji alanında doktora yaptığının sanılmasına neden olan şu makaledir. Özgeçmişini okumamama rağmen A. Murat Eren kişisel ağ sayfasında bunu (Bilgisayar Bilimleri alanında doktora yaptığını) dile getirmektedir. Kaldı ki küçük bir ayrıntıyı gözden kaçırıyorsunuz, “PhD” yapmak bir kişiye “PhD” yaptığı alanda uzmanlık sağlamaz. “PhD” yapmak, yapan kişiye bilim felsefesini, bilisel araştırma metodlarını, bilim etiğini vs. öğretir. Bu yüzden “PhD” yapan kişiye “Felsefe Doktoru” ünvanı verilir. O ünvana sahip olan kişi, bilimsel araştırma metodlarında ustalaşmıştır ama belli bir dalda uzmanlaşmamıştır. Lütfen bu yazdıklarımı pratikte ve evrensel ölçülerde düşünün. Hele hele Biyoloji gibi ucu bucağı olmayan bir ummanda, 4-6 yıl süre ile doktora yapmak, bir kaç ders almak o kişiye asla uzmanlık sağlamaz. Amaç uzmanlaşmak değil, metod ya da geleneksel ifade ile adap, usul, erkan öğrenmektir. Öğrenci yüksek lisansa geldiğinde hamdır, doktorada yanar; pişmekse ona kalmıştır. Ben on yıldır örümcek sistematiği çalışıyorum ve ustaların gözünde hala genç bir araknoloğum (örümcek bilimci). Bizde bir uzmana uzman diyebilmek için en az elli yılı devirmiş olması gerekir (Bknz). Kişisel günlüğümde; kuş uzmanıyım, yaban hayatı uzmanıyım vs. diye kendini tanıtanları eleştirdiğim bir çok yazı bulabilirsiniz.

Sn. PhPsofter, olaya bu açıdan baktığınızda (yapmıyor ama) A. Murat Eren’in Biyoloji doktorası yapmasında hiç bir engel yoktur. Terminolojik zorluklar elbette olacaktır, bunu aşmak ise onu göze alabilenin sorunudur ve lütfen inanın bana sn. PhPsofter öyle her cebine 20.000 dolar koyan Amerika’da Biyoloji üzerine doktora yapamaz. Belki başlar ama bitiremez.

Yorum yaptığınıza göre, yazımı baştan sona okudunuz. Ben kendi yazımda A. Murat Eren haricinde hiç bir isim vermedim. Bu konuda özellikle titiz davranmaya çalıştım. Beni o yazıyı yazmaya iten sebep A. Murat Eren’e karşı olan seviyesiz üsluptu.

Ya bende bir şeye takıldım, A. Murat Eren’in CVsine baktım, iris tanıma ile ilgili hiç bir çalışma yok. Adını unuttum şimdi bir prof. un makalesine yorum yapmış. Ya bende bakayım dedim şu makaleye , adam bir yöntem kullanmış hakkatten 2005 yılında bende duymamıştım. Yani çok az çalışma yapıldığını biliyorum. A. Murat Eren yanlızca atıp tutmuş, bu hiç hoş değil, yazıktır günahtır.

Belki doğrudur dediğiniz. Bilemem! A. Murat Eren bir halt ettiyse bunu dile getirmenin usulü vardır. Ben onun “İmece Usulü Bilim Cinayeti Konferansları” başlıklı yazısını bir kaç kez okudum. Ağır eleştiriler olduğu doğrudur ama hakaret, aşağılama, tehdit göremedim. Oysa açın okuyun bahsi geçen ağ sayfasını (Çomü.tv), ÇOMÜ alenen ve resmen bir karalama kampanyası yürütüyor onun için. Hakaret var, aşağılama var, tehdit var.  Bunu bir üniversite yapıyor. İşin en ilginç yanı ise adı geçen öğretim üyesi susuyor. Niçin o konuşmuyor? Niçin A. Murat Eren haksızdır, şarlatandır demiyor? Ya diğerleri? Ünvan almak ayrı bir şey, ünvanı taşıyabilmek ayrı. “Karalama kampanyası, yönetimi yıpratma kampanyası” de ve geçiştir. Ben şu ana kadar beni tatmin edebilecek bir açıklamaya rastlamadım. “Yönetimi yıpratma kampanyası” ya Allah aşkına bu çocuğun eti ne? budu ne?

Benim makalem üzerinden bir konuya dikkat çekmişsiniz. Benim ya da her hangi bir bilim adamının her hangi bir makalesini elbette eleştirebilirsiniz. Bunun için bilimsel araştırma ve makale yazım kurallarını bilmeniz ya da en azından fikir sahibi olmanız yeterlidir. Neticede bilimsel makalelerde belirlenmiş ve herkesin kabul etmiş olduğu bazı evrensel kaideler vardır. Bunlar disiplinler arasında değişmez. Sistematik zooloji dergilerinin bir çoğunda “Editöre Mektup” kısımları bulunur ve buralarda insanlar birbirlerini yerden yere vururlar. Ancak bir kez daha dikkat çekiyorum; üslup. A. Murat Eren, ÇOMÜ’de Arş. Gör. olarak çalış mıdır? Evet. Bilgisayar Mühendisi midir? Evet. Bu kadarı kendi dalında yayınlanmış bir makaleyi eleştirebilmesi için fazlasıyla yeterlidir. Haksız eleştirilerde bulunuyorsa, eleştirilen makalenin yazarı bizleri aydınlatmakla mükellefdir. Unutmayın bizler siyasetçi değiliz, bilim adamıyız. Onu kaale almam, bunu kaale almam. Böyle bir hakkımız yok.

Eleştirilen makalenin yayınlandığı ya da uygun bir dergiye makaleni savunan bir mektup yazarsın. Bu yayınlanır ve A. Murat Eren’den yanıt istenir. Kendisi yanıt vermez ise o kepaze olur. Etik bunu gerektirir.

Hiç bir kurum, kuruluş, kişi, akademisyen vs. eleştirilemez değildir. A. Murat Eren kendi kişisel sayfasında bahsi geçen kişileri eleştirmiştir. Üstelik bunu yaparken yazısına ana sayfasından bile bağlantı vermemiştir. Oda.Tv ise bunu yazarından habersiz yayınlamıştır. Şu an yapılan ise A. Murat Eren’in şahsında alenen bir linç kampanyasıdır. Sizin yorumunuzdan sonra gelen yorumu okuyacak olursanız bunu idrak edeceğinize eminim.

Esasında A. Murat Eren, yazarak Türkiye’de herkesin bilip fısıldamaya bile cesaret edemediği bazı konulara dikkat çekmiştir. Bir süre evvel bir yazı kaleme almıştım (buradan). Bu yazının yayınlanmasının hemen ardından şöyle bir e-posta gelmişti bana. Resmi büyültmek için lütfen tıklayınız.

Hasılı herkes birşeylerin farkında ama konuşamıyorlar. Korkuyorlar. Haklıdırlar nihayetinde korku da insana özgü bir davranış. Saygılarımla. KBK.

Melih Cevdet Anday, Rosenber’lere ithafen kaleme aldığı “Anı” adlı şiirinin bir dörtlüğünde “Nice aşklar arkadaşlıklar gördüm, Kahramanlıklar okudum tarihte // Çağımıza yakışan vakur, sade davranışınız geliyor aklıma” der. Bir bilim adamına dair “kahraman, vakur davranış” denilince benimse aklıma hep Frédéric Joliot-Curie’nin 8 Kasım 1940 günü, Collège de France’ın koridorlarında Nazi subaylarının karşısına dikilip “zulüm devam ettikçe laboratuvarlarını kapatıp, derslerini tatil edeceğim” dediği an gelir.

İki gündür önümde, Dünya’da tanımlanmış 3821 örümcek cinsinden belki en ilginç olanına ait yeni bir tür duruyor. Tanımlamaya başlayacağım. Lakin bir türlü yoğunlaşamıyorum. Evrimsel süreçte bozkır göçeri, savaşçı atalarımdan intikal eden genler ha babam dürtüyor beni. Susma diyorlar!

Efendim dün, A. Murat Eren, onun makaleleri ve Çanakkale 18 Mart Üniversitesi’nin resmi/yarı-resmi (?) haber sitesi olan Çomu.tv hakkında bir yazı kaleme almıştım (buradan). Bugün aynı adlı adresten yayın yapan site, yine A. Murat Eren hakkında bir yazı yayınladı.

Biyoloji Bölümleri İsyanda!… Yazılım Bilmesi Doktora programına alınması için yetermi?

Bilgisayar Mühendisliğinden Mezun olup, 2 yıl Bilgisayar Mühendisliğinde Yüksek Lisans yaptıktan sonra Amerika’da Biyoloji alanında doktoraya başlayan A. Murat Eren büyük bir tartışmaya neden oldu. Acaba her kişi para karşılığı Amerika’da hiçbir bilgiye sahip olmadan doktora yapabilirmi? Üniversitemizdeki adını vermek istemeyen bir çok akademisyenlere sorduk aldığımız cevapda isyan vardı: “Türkiye’de bu mümkün değil. Biz doktoraya alacağımız kişinin o konuda eğitim almış veya araştırma merkezlerinde çalışmış olması gerekir. Bizim öğrencilerimiz Bilgisayar Mühendisi olmasada biyoloji ile ilgili bazı yazılımları yapabilecek düzeydeler. Görüntü işleme dışında bir çok işimizi kendimiz yapabiliyoruz. Bilgisayar Mühendisliği veya buna benzer başka alanlardan da olsa bu bölümlere doktora öğrencisi alma taraftarı değiliz, almamamızın sebebi biyoloji veya o lanalarda eğitim yapmadığı için bilgi yetersizliğidir. Aldık farz edelim , muhakkak lisans derslerinden önemli olanları almasını, Yüksek lisanda yapılan dersleri almalarını ve sonra Doktora derslerini alması gerekir. Eğer almazsa ve mezun olup bir üniversitede Biyoloji ile ilgili alanlarada Yrd.doç, olarak atandığında bu kişi bölümümüze zarar verir. Bilim ahlakı ve bilim etiği olarak bu yanlıştır. Biyoloji alanında hiçbir eğitim almadan A. Murat Eren’i alan üniversiteyi inceledik, doktora programında alması gereken o kadar ders varki, A. Murat Eren’in doktora süresi buna yetmez. Biz bu durumu YÖK etik kuruluna bildireceğiz. Bizce etik değil, bilimsel anlamada bir facia. Şunu anlardım, PHD sini bilişim alanında yapardı, biyoloji ile ilgili bir konuda biyologlarla ortak çalışıp bir makale yapabilirdi, bunu anlarız ve destekleriz. Fakat ne olursa olsun yazılım biliyor diye Biyoloji bölümünde doktora programına almayız. ” dedi (buradan).

Türkiye’deki Biyoloji Bölümlerinin işi gücü yok, her türlü sorunlarını hallettiler; A. Murat Eren’i tartışmaya başladılar. Bak sen! Miskali zerre akademik kültürü olan bir kimse bu yazılanları okuyunca sadece güler ve geçer. Amerikan ekolü nedir? Alman ekolü nedir? İngiliz ekolü nedir? PhD nedir? Acaba yukarıda ki satırları kaleme alan kişi bunları biliyor mu? Sitenizi ziyaret eden talebelerinizi, çalışanlarınızı, sadece kendi kafa yapınızda olanları bu yazdıklarınıza inandırabilirsiniz. Bel altından vurmayı kesin artık.

Şimdi iş Biyoloji camiasına gelip dayanınca farklı bir boyut kazanıyor. Öncelikle A. Murat Eren, Biyoloji alanında değil bilgisayar bilimlerinde doktora yapıyor. Yapadabilirdi. Bugün ODTÜ, Boğaziçi üniversiteleri gibi eğitimde Amerikan ekolünü benimsemiş kurumların doktora öğrencilerinin kökenlerini inceleyecek olursanız içlerinde mühendisken, Biyoloji bölümünde doktora yapan ve hatta çok başarılı da olan bir çok kişiye denk gelirsiniz. Yine benim şahsen tanıdığım meslektaşlarımın (biyolog) içinde Felsefe, Sosyoloji, Antropoloji gibi sosyal dallarda doktora yapanlar oldu. Bu tip kaideler üniversiteler arasında değişebilir. Ayrıca hocanın (danışmanın) tercihi de son derece önemlidir. Kalıplar, kalıplar, kalıplar. Bir bilim adamına değil, lakayt devlet memuruna yakışacak sözler, cümleler.

Diyorlar ki; “Üniversitemizde, ismini vermek istemeyen akademisyenlere sorduk”. Buradan ve yazının devamından kendi Biyoloji bölümlerinin öğretim üyelerine sordukları anlaşılıyor (aksiyse isim versinler). Bu öğretim üyeleri şunu belirtiyorlar; “Bizim öğrencilerimiz Bilgisayar Mühendisi olmasa da Biyoloji ile ilgili bazı yazılımları yapabilecek düzeydeler”. Merak ettim doğrusu (yazılım nasıl yapılır? onu ayrıca merak ettim), bırakın öğrencileri kendi bölümlerinde kaç araştırma görevlisi (toplam 13 tane var) en basit yazılım olan SPSS’i mükemmelen kullanabiliyor?

Ve yine belirtiyorlar ki; “Yüksek lisanda yapılan dersleri almalarını ve sonra Doktora derslerini alması gerekir. Eğer almazsa ve mezun olup bir üniversitede Biyoloji ile ilgili alanlarada Yrd.doç, olarak atandığında bu kişi bölümümüze zarar verir”. Biz Türkiye’de Biyoloji bölümlerine kimlerin hangi kıytırık doktora tezleri ve yayınlarla Yard. Doç olarak atandığını gayet iyi biliyoruz. Doçentlik sınavlarında dönen dolapları, ahbap çavuş ilişkilerini, proje kavgalarını. Kimse Biyoloji’yi savunmak adı altında A. Murat Eren’e çamur atma sevdasına ve hatasına düşmesin. O bölümde şahsen tanışıklığım olmasa da  “Prof. Dr. Veysel Aysel” gibi çok değerli bir botanik üstadının bulunduğunu biliyorum. Yine şahsen tanımasam da “Prof. Dr. Varol Tok” un iyi bir herpetolog ve iyi bir ağabey olduğunu arkadaşlarımdan çok duydum. Umarım ÇOMÜ. Biyoloji bölümü olarak bu saçmalıklara daha fazla bulaşmazlar ya da adlarının ima yolu ile anılmalarına mani olurlar.

Son olarak… Allah selamet versin, ellerinden öperim orta okulda Tarih öğretmenimiz “Ali Rıza Gönüllü” hoca sık sık uyarırdı bizleri; “isminize layık olun” diye. 18 Mart Üniversitesi’nin yöneticileri; 18 Mart, Türk milletinin hafızasında kutlu bir gündür. İsminize layık işlerle anılmanızı temenni ediyorum. Zira farkında mısınız bilmiyorum? Lakin Çomu.tv sitesinde yapılan yayınlarla battıkça batıyorsunuz.

Vesselam…

Başlık hakkında çok düşündüm. Önce “Destek mesajıdır!” diyeyim dedim. Sonradan fikrim değişti, doğrudan “A. Murat Eren’e destek mesajıdır!”  diye yazdım. Uygunsuz olur düşüncesiyle yazdığımı sildim. “Adın Anılsın Murat Eren”, dua gibi. Bunu da beğenmedim. Nihayetinde “Helal Olsun!” da karar kıldım. Öncelikle, çok sevdiğim öğretim üyesi biyolog bir kardeşimin lafı vardır, onu zikredeyim; “Bizdeki etik etik değil, eksik etekdir” der. Bugün bir kez daha idrak ettim bunu.

Efendim, olaylar zinciri A. Murat Eren’in geçtiğimiz günlerde kişisel ağ sayfasında “İmece Usulü Bilim Cinayeti Konferansları” başlıklı bir yazı kaleme almasıyla başladı (buradan). Kahramanımız aynı başlıklı yazısında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinde, 27-29 Nisan 2011 tarihlerinde düzenlenecek olan “Uluslararası Bilişim Konferansı” nı irdeliyor ve bence de haklı olarak konferansa dair bir takım eleştirilerde bulunuyordu. Olay 28 Ocak günü, A. Murat Eren’in bu yazısının Odatv.com haber sitesinde “Çanakkale 18 Mart Üniversitesinde Skandal” başlığıyla yayınlanmasıyla (buradan) yükselişe geçti ve dün Çomü.tv ağ sayfasında “A. Murat Eren hakkında Suç Duyurusu” başlıklı bir başka yazının kaleme alınmasıyla zirve yaptı (buradan).

Şimdi yazılanlar ortada. A. Murat Eren ortaya bir sav atmış. Savını bulgularla desteklemiş ve bir sonuca varmış. Doğru ya da yanlış; fikirlerini dürüstçe, korkusuzca nazik bir üslupla kaleme almış. Böylesi bir hadiseden sonra onun yazısında adı geçen kişi ya da kişilerin yapması gereken, ona onun üslubuyla yanıt vermeleriydi. Yanılmış olabilir, yanlış yorumlamış olabilir, hata yapmış olabilir… Ona hakaretler yağdırmak hele hele “Sayın Murat Eren [...], sizin bizim makaleyi anlayacak kapasiteniz olduğunu zannetmiyorum.” diye başlayan bir cümleyle savunmaya geçmek; onun haklılığını, düşünen beyinlerde perçinlemekten öteye geçmez. Bir yazı alırsın kaleme, onun savlarını teker teker çürütürsün. Bilim adabı bunu gerektirir. Eğer yazdıklarının hakaret içerdiğini düşünüyorsan şahsen “suç duyurusunda” bulunursun. Hukuk verir kararını.

Elbette Çomü.tv ağ sayfasında yazılanlar, A. Murat Eren’in eleştirdiği kişi ya da kişilerce kaleme alınmamış. İşin en vahim yanı kimin tarafından yazıldığı meçhul. Şahsen yazının altında bir imza göremedim. Ağ sayfasının künyesinde yazan şu; “Çomü.tv, Çanakkale Kent Konseyi WebVizyon Çalışma Grubu tarafından oluşturulmuş Üniversitemizi Tanıtım Portalıdır”. Şimdi soruyorum… İthamlara maruz kalanlar varken, bu portala mı düşer A. Murat Eren hakkında suç duyurusunda bulunmak? Onu afişe etmek.

Ve seviyesizliğin had safhası…

Şimdi biz sana soruyoruz Sen kimsin A. Murat Eren. Sen hiçbir bilgin olmadan Biyoloji alanında doktora yapmaya başlamışsın. Bu etik değil. Öğrenciliğin ve akademisyenliğin sırasında biyoloji ile ilgili hiçbir bilgin yok. Kendinde itiraf ediyorsun hiçbir bilgiye sahip olmadan mezun oldum diye. O zaman Senin Amerika’daki üniversiten para ile diploma veren bir üniversite öyleyse. O zaman oradaki akademisyenlerde para karşılığı her şeyi yapıyorlar demektir.

Farklı bir daldan gelen şahsın “Biyoloji” alanında doktora yapmaya başlamasının neresi etik değil? Bilim hiç kimsenin tekelinde değildir! Bir insan bırakın doktora yapmayı, biyolog olmadan, Biyoloji lisans eğitimi almadan da çok başarılı bir biyolog olabilir. Bilim tarihi bunun sayısız örnekleri ile doludur. Kaldı ki A. Murat Eren, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Biyoloji bölümünden mezun olsaydı da sizin verdiğiniz listedeki derslerden hiç bir şey anlamayacaktı.

Bu böyle sürer gider … Bunca tartışmaya neden olan yazıyı ilk okuduğumda da yazarına hak vermiştim. Sonrasında yapılan yorumlar, söylemler, aba altından sopa göstermeler yazarın haklılığını, en azından arı kovanına çomak soktuğunu ispatlar nitelikte. Son söz olarak şunları söylemek istiyorum… Yazdıklarından dolayı A. Murat Eren’e acımasızca saldıranlar, bel altından vuranlar. Hele hele lafı “gittiğin yerde kal” demeye getirenler. Ne A. Murat Eren Bruno’dur. Ne de Türkiye, ortaçağ İtalya’sıdır. Bu ülkede hala dürüst, onurlu, bilimin evrenselliğine ve cumhuriyetin getirdiklerine yürekten inanan bilim adamları olduğunu asla unutmayın. Dün “Paul Langevin” ı sırtlarında taşıyıp, Alpleri aşırtan Fransız partizanların ruh ikizleri; “Hocamın atının sıçrattığı çamur elbiseme süstür” diyen büyük dehanın dölleri, henüz Anadolu topraklarında tükenmedi. Bu böyle biline!

Not: A. Murat Eren ile hiç bir tanışıklığım yoktur. Kuvvetle muhtemel dünya görüşlerimiz, bilime ve hayata bakış açılarımız da farklıdır!  Şayet bu yazıyı sonuna kadar okuduysanız lütfen bir kaç yıl evvel yazdığım Hocam başlıklı şu kısacık yazıyı da okuyunuz. KBK…

İnternette “kmoksy.com” alan adı ile Türk dili araştırmaları üzerine yayın yapan bir sayfa mevcut. Aylar evvel sayfanın sahibi “Ümüt Çınar” bey teveccüh buyurup bir yazıma yorum yapmıştı. Ben de bunun üzerine sayfasını ziyaret etmiş, uzun uzun inceleme fırsatı bulmuştum. Hatta sayfasını Türk dili üzerine yetkin bir ağabeyime tavsiye etmiştim. O ağabeyimin verdiği cevap kısmen şöyleydi…

… iyi niyetli bir çıkış olabilir ama çok dağılmış. Söz gelimi; Alaska Yerlileri’ndeki Türkçe asıllı Rusça kelimeler ve benzeri… 93 harbi sonrası gelenlerden olduğunu ima ediyor ve Ahıska Türkü olduğunu da sayfayla ilan ediyor zaten… Bilemem, doğru ise ne mutlu ama TDK hakkındaki tespit ve ithamlarına katılıyorum… Doğrudur; bütün, Türkçe, tüm, Moğolca’dır. Vs.Vs.Vs. Bitki isimlerine gelince; yüzlerce dilcinin aynı anda dalması gereken bir denize, yöresel ağza dalmış… Allah yardımcısı olsun. Bu arada; geçici bir uygulama ile dünyanın neresinde olursa olsun Ahıska Türkleri’ne T.C. vatandaşı olabilme hakkı verildi…

Bugün bir vesile ile sayfasını yeniden ziyaret ettim. “Yanlış Kartal” başlıklı bir yazı dikkatimi çekti (buradan). Ümüt bey yazısına şöyle başlıyordu; “Amerikan emperyalizminin sembolü olan Ak Başlı Deniz Kartalı’nın internet ortamında Ana Kartal (Eagle) figürü olarak yer alıp diğer kartal figürlerini geri plana itmesi kabul edilemez.” Yarama basmıştı! Bencileyin Alanya gibi Selçuklu tarihiyle yoğrulmuş bir şehirde yetişip kök salan birisi için “Ana Kartal, Çift Başlı Kartal” derin anlam taşıyordu.

Bizim kartalımız (Bürküt), Kaya kartalı ya da Altın kartal namı ile anılan Aquila chrysaetos, Amerikan kartalı ise Ak başlı kartal, Beyaz başlı kartal ya da Kel kartal olarak tanınan Haliaeetus leucocephalus du. Oysa son yıllarda kültürümüzde derin izleri olan kartal figürü, Amerikan kartalı ile özdeşleşmişti. Kısaca Ümüt bey yazısında bu konudan dert yanıyor ve savını yüzlerce görsel ile ispatlıyordu.

Ümüt beyin verdiği örnekler içerisinde her iki türün yer değiştirmesiyle yapılan belki de en vahim hata Dünya Üniversitelerarası Kış Oyunları’nın “Çift Başlı Kartal” maskotunun Amerikan Kartalı olarak seçilmesiydi. İşte bu noktada olayın sosyo-kültürel boyutu benim için değerini yitirdi ve uyuz biyolog damarım kabardı.

Ülkemde son yıllarda elimi nereye sallasam “Kuş Uzmanına” değer oldu (gerçek ornitologları tenzih ediyorum). Hele hele hemen her ile açılan Biyoloji mekteplerine (bölüm demeye dilim varmıyor) ne demeli? E kardeşim Türkiye’nin en köklü Biyoloji bölümlerinden olan Erzurum’daki Atatürk Üniversitesi Biyoloji bölümü (!) ne iş yapar? Çevre ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü? İnternetten araştırdım ilgili maskotun logosunu tasarlayan kişi bir grafiker. Bence iyi iş çıkarmış. Hakikaten sevimli bir logo. Onun her iki kartal arasındaki farkı bilmemesi, ayırt edememesi normal. Ayırt etmesi gerekip, ayırt edemeyenler utansın.

Not: Ümüt Çınar beyi araştırmasından ve tespitlerinden dolayı acizane tebrik ediyorum. Bununla beraber ilgili makalesindeki üslubuna hele hele Kurtları “zalimdir” diye nitelendirmesine asla katılmıyorum. Unutmamak gerekir; “Bürküt” yetiştiriciliği binlerce yıllık bir Türk geleneğidir. Ancak burada amaç sadece avlanmak değil aynı zamanda mevcut sürüleri korumaktır.

2003 yılının sonlarına doğru İspanyol meslektaşım A henüz doktorasını yapıyordu. Benden doktora çalışmasında kullanmak üzere Türkiye’den Dysderid örümcek örnekleri istemişti. İşte Dysderid örümceklere ilgi duymaya başladığım zamanlar o günlere denk gelir. Zaman içerisinde örümcek sistematiği üzerine tecrübe kazanmamla Dysderid örümceklerle daha bir ilgilenmeye başladım. Öncelikle çok güzellerdi, Akdeniz’liydiler. Görece ilkel örümcekler olmalarına rağmen teşhisleri son derece zordu. Bilinen bir kaidedir ki, sistematik karakterler azalıp basitleştikçe uzmanın hata yapma oranı artar. Teşhislerinin zorluğu buradan kaynaklanıyordu.

İşte bu gruba ait ilk yeni türümüzün varlığına benim için son derece sancılı bir gece yarısı karar vermiştim. Taş düşürüyor, kıvranıyordum. Ersen’in Adıyaman’dan topladığı örneklerin içinde ilginç bir Harpactea örneği vardı. Fotoğraflarını çekmiştim. Ona en yakın türlerin palp çizimleri masamın üzerindeydi. Koltukta sancıdan böğürürken Figen’i çağırdım. “Aşkım. Bu palp, bunlardan hangisine benziyor?” Figen dikkatlice baktıktan sonra “Hiçbirisine” demişti. Sonrasında danıştığım otoriteler de türün yeni olduğunu teyid etmişlerdi. Artık bu yeni türü bilim dünyasına tanıtmalıydık.

Türe ait makaleyi 25 Şubat 2009 tarihinde “A new spider species, Harpactea christodeltshevi n. sp., from Turkey (Araneae; Dysderidae)” başlığıyla Zootaxa adlı dergiye “Correspondance” olarak sundum.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Derginin branş editörü aynı gün bana e-posta ile geri döndü.

↑ Resmi tıklayınız ↑

6 Mart 2009 günü ise Zootaxa’nın branş editörü, makalemizin derginin yayın politikasına uygun olmadığı için reddedildiğini bildirdi.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Bunun üzerine zaman kaybetmemek adına aynı gün makaleyi istenilen yazım kurallarına uyarlayarak “Zoology in the Middle East” adlı dergiye gönderdim.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Derginin editörü 8 Mart 2009 günü bana makaleyi aldığını ve işleme koyduğuna dair bilgi içeren bir e-posta gönderdi. Aynı ayın 21′inde ise ilk değerlendirme sonrası düzeltmeleri istedi ve benden hakem talebinde bulundu.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Bilimsel yazışma kaidelerini bilen her insan yukarıdaki yazıyı okuyunca kabaca bir hitap tarzı olduğunu anlayacaktır. Bir editör makale yazarından, makalesini değerlendirmesi için hakem talebinde bulunabilir. Bu son derece normaldir. Ancak bir editör yazara asla “confirm your identification?” diyemez. Bunu dile getirmek editörün görevi değildir. Bu değerlendirmeyi hakemler yapar. Kırılmama rağmen sesimi çıkartmadım ve editörün taleplerini içeren e-postayı ertesi gün kendisine yolladım. Adam pimpirikliydi anlaşılan; bu nedenle şüpheye mahal vermemek adına türü adına itfaf ettiğimiz değerli hocam C nin doktora öğrencisi olan L nin adını bile ikaz ile verdim.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Bu yazışmaların akabinde 1 Nisan 2009 günü hiç ummadığım ve beni çok duygulandıran bir şey oldu. Daha evvel bahsi geçen makalemizi sunduğum derginin branş editörü olan ve makalemizi reddeden meslektaşım R den bir e-posta aldım. Şöyle yazıyordu…

↑ Resmi tıklayınız ↑

Adam hiç üşenmeden oturup makalemizi değerlendirmiş, önerilerde bulunmuştu. Türkiye’de genel temayül meslektaşların birbirlerini kazıklamaları yönünde olduğundan şaşırmış ve duygulanmıştım. Niçin yaptığını sorgulamadım ve kendisine minnet hislerimi ifade eden bir e-posta yolladım. Ardından ise R nin gönderdiği değerlendirmeleri Zoology in the Middle East’in editörüne yollayarak hayatımın en büyük mallıklarından birini yaptım. Adam makalemizi değerlendirecek hakem arıyordu ve elime hazır bir hakem raporu geçmişti. Saflık mı? Mallık mı?

↑ Resmi tıklayınız ↑

Bu e-postam üzerine editörden gelen yanıt beni inanılmaz rencide etti ve kızdırdı. Editör beni alenen makalemi aynı anda iki farklı dergiye göndermekle suçluyordu. Bu durum kimileri tarafından sıkça uygulanan bir etik ihlaliydi (Duplikasyon). Makalenizi aynı anda birden fazla bilimsel dergiye yolluyorsunuz. Dolayısıyla makaleniz normalde 2-3 hakem tarafından değerlendirilecekken 4-6 hakem tarafından değerlendiriliyor ve git gide gelişiyor. Daha sonra hakemlerden gelen eleştiri ve düzeltmeleri yapıp makalenizi evvelkilerden daha iyi bir dergiye yolluyorsunuz ve hemen yayına kabul ediliyor (gibi).

↑ Resmi tıklayınız ↑

Benim elbette böyle bir niyetim yoktu. Durumu editöre izah ettim ama hakikaten gücenmiştim. Zira “This is a duplication of efforts” cümlesiyle beni alenen itham etmişti. Bir yanlış anlaşılma varsa bunu aydınlatmanın adabı, usulü vardı. Akabinde e-posta geldi editörden. Adamcağız Allah için özür diliyordu.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Adam da haklıydı kendince; Dünya’da yavşaktan bol ne vardı? Yoğun geçen yazışma sürecinin ardından bir süre ses soluk çıkmadı. 28 Mayıs 2009 günü makalemizin kabul edildiğine dair bir e-posta aldım. Beraberinde bazı düzeltmeler de gelmişti. Ayrıca editör dergiye abone olmamızı istiyordu. Gerekli düzeltmeleri yaptım ve dergiye de abone olduk.

Aradan iki ay geçti. 9 Ağustos 2009 günü bahsi geçen derginin editörüne “Kişisel bir İstek” başlıklı bir e-posta gönderdim ve son derece masumane bir istek, ricada bulundum. Yakın bir tarihte Yunanistan’da, Avrupa Araknoloji Kongresi düzenlenecekti. Kongreye ben katılamayacak olsam da, makale ortağı diğer yazarlar katılacaklardı. Dahası makalede türü adına ithaf ettiğimiz değerli hocam o günlerde 70. yaşını kutluyordu (beni şahsen tanıyan tüm meslektaşlarım kastettiğim hocamı ne kadar sevdiğimi gayet iyi bilirler). Makalenin bir prova baskısını kongre esnasında kendisine taktim etmek anlamlı ve güzel bir jest olacaktı. Doğum günü hediyesi gibi. Derginin editörüne bunları anlattım ve kendisinden pdf dosyası halinde bir prova istedim.

Editör aynı gün içerisinde bana istediğim provayı pdf dosyası halinde yolladı. Keşke göndermeseydi. Makalenin hemen her yeri istenmeyecek görüntüler ile doluydu. Bu haliyle hocama taktim edilemezdi. Yakışık olmazdı. Makalenin sayfalarından sadece bir tanesi aşağıda, buyrun!

Ayrıca editör pdf dosyasını sanki açıp yeniden düzenleyecekmişim gibi, dosyayı güvenlik korumalı hazırlamıştı. Bunlara ilaveten sıkı sıkıya “hiç kimseye göndermememi tembihliyordu”.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Bu kabalık benim için artık kabul edilebilir değildi. Bununla beraber onca şeye sabrettikten sonra az daha beklemeye karar verdim. Zira derginin yeni sayısı yayınlanmak üzereydi ve editörün şimdiye kadar söyledikleri makalemizin bir sonraki sayıda yayınlanabileceğine işaret ediyordu. Derginin yeni sayısı 17 Ağustos 2009′da yayınlandı ancak bizim makalemiz yoktu. Bunun üzerine makalenin diğer yazarlarına danışıp, onların da olurunu aldıktan sonra 18 Ağustos 2009 günü editöre bir e-posta yollayarak makalemizin geciktiğini ve aramızda (editör ve sorumlu yazar olarak ben) güven eksikliği oluştuğunu vurgulayıp, makalemizi geri çekmek istediğimizi bildirdim. Bir gün sonrada 19 Ağustos 2009 da makaleyi yeniden düzenleyip Türk Araknoloji Dergisi’nde yayınladım.

Bu olayın ardından bahsi geçen derginin editörü, Türk Araknoloji Dergisi’nin danışma kurulunda yer alan yerli ve yabancı hemen hemen tüm araknologlara e-posta göndererek beni şikayet etti. Elbette bire bin katarak ve kendi yaptığı nezaketsizlikleri dile getirmeyerek. Beni ve bizleri tanıyan dostlarımız haklı olarak bu olayın aslını sordular. Bende dilimin döndüğünce kendimi ifade ettim, yaşadıklarımı anlattım. Kimileri tamamen hak verdi; kimileri ise “haklısın ancak fevri davranmışsın” dedi. Ne yazık ki her halükarda hak veren dostların tamamı yabancı idi. Yerli mesleştaşlarımdan bazıları ise fırsat bu fırsat “sormadan, soruşturmadan” yüklendiler, etik davranmamakla suçladılar.

Şahsen aldığım tüm kararlarımın ardındayım. Fevri davranmış olabilirim ancak haksız olduğuma inanmıyorum. Belki makaleyi çektikten sonra bir kaç hafta beklemeliydim. Tek pişmanlığım budur; sadece o kadar. Bilhassa Avrupa’lı editörlerin Türk araştırmacılara hala taş devrinde yaşıyorlarmış gibi muamele etmeleri beni çıldırtıyor. Editörlüğe soyunuyorsanız ve hele hele derginiz ağırlıklı olarak Orta Doğu’lu araştırmacılara hitap ediyorsa, Şark Kültürünü bileceksiniz sayın editör! Muhattabınıza ona göre hitap edeceksiniz.

Bu hadise gibi neticelenebilecek bir diğer olayı geçenlerde son günlerin en popüler “Taksonomi” dergilerinden olan Zookeys in editörü ile de yaşadık. Adam makalemizin yayınlanmasına bir kaç gün kala benden öyle bir şey istedi ki verilen sürede yapabilmemin imkanı yok. Editöre “sizin gibi Washington DC de yaşamıyorum, imkanlarım kısıtlı şu an” deyince makalemizin yayınlanması neredeyse iki ay gecikti. Geri adım atmadım ama.

Beni suçladıkları bir başka yayın olayı. 30 Ağustos 2009 tarihinde, Turkish Journal of Zoology (TJZ) dergisine, “Spiders (Araneae) new to the fauna of Turkey. 4. New species records of Clubionidae” başlıklı bir makale sundum.

↑ Resmi tıklayınız ↑

İki farklı hakem tarafından değerlendirilen makalenin nihai raporu 20 Şubat 2010′da tarafıma gönderildi. Hakemlerden bir tanesi olumlu rapor verirken; diğer hakem kafadan kabul edilemez diyor. Editörde bunun üzerine makaleyi reddediyor.

↑ Resmi tıklayınız ↑

Üstelik kabul edilemez raporu veren hakemin eleştirileri mesnetsiz ve terbiyesizce. Editöre itiraz etmedim. Kabullendim. Bu makaleyi bazı ufak tefek değişiklikler sonrasında 14 Nisan 2010′da yine Türk Araknoloji Dergisi’nde yayınladım (bir buçuk ay sonra).

Dün bir vesile ile yukarıda bahsi geçen  Clubionidae makalesinin TJZ’de değerlendirilmesi sürecinde, makaleye olumlu rapor veren {Acceptable with revision, not requiring reconsideration by referee} hakem ile karşılaştık. Maruz kaldığım itham yine doğrudan “Duplikasyon” çabasıydı. Ben kendi makalemi TJZ’ye değerlendirilmek üzere yollamış; gelen hakem görüşleri doğrultusunda makalemi geliştirmiş ve daha sonra Türk Araknoloji Dergisi’nde yayınlamışım. Benim etik sorunlarım varmış.

1. Bunun böyle olmadığının ispatı yukarıdadır. Daha detaylı bilgi isterseniz bizzat TJZ’nin editoryal ofisine de başvurabilirsiniz.
2. Bu ülkede mesleki olarak yurt dışında en fazla tanınan araknoloğum. Yanlış anlaşılmasın bilimsel yönden çok iyi olduğumdan değil; her yıl bir evvelkinden daha iyiye gittiğimden. Bana inanan yabancı dostlarımın ifadesiyle “increase” halinde olduğumdan. Çok çalıştığımdan. Hepsinden önemlisi yardım talebinde bulunanların, taleplerini asla geri çevirmediğimden. İyi bir çevrem var ve benim yurtdışında araknolojik bir makale için hakem bulmam hiç sorun değil. Yani sadece makalemi geliştirmek için  TJZ’nin atayacağı hakemlere ihtiyacım yok. Ben makalelerimi bir Türk dergisinde yayınlansın diye TJZ’ye gönderiyordum.
3. Clubionidae makalesinin birinci yazarı dostum ve ustam YM, 400′e yakın bilimsel makaleye sahip bir otorite olup makalesini geliştirmeye ihtiyaç duymaz.

Bu iki hadiseye ilaveten yaşadığım ve son zamanlarda dedikoduları kulağıma erişen bir başka editoryal vaka. Çok beğendiğim yerli bir zooloji dergisine 06 Nisan 2009 tarihinde bir makale sundum. Üzerinden tam dokuz ay geçti. Olumlu ya da olumsuz hiç bir değerlendirme, makalenin durumuna dair bilgi içeren bir mesaj alamadım. Bunun üzerine 23 Aralık 2010 tarihinde editöre e-posta yollayarak makaleye konu olan materyali farklı bir çalışmada değerlendireceğimi bildirdim. Bu mesajımın üzerine de yanıt alamadım. Bir süre sonra sayın editörün kendisini ziyaret eden bazı meslektaşlarıma beni şikayet ettiğini duydum. Değerlendirme okuyana ait.

Son olarak söylemek istediklerim…

Bir hafta evvel 41. makalem yayınlandı. İlk makalem sevgili kardeşim Doç. Dr. Murat Bilecenoğlu ile birlikte 1998′de “Sualtı Dünyası” dergisinde yayınlanan popüler bir çalışmaydı. Bazı dostlar zaman zaman eleştirdiler. “Bu bilimsel bir yayın değil, niçin CV’ne koyuyorsun?” diye. Elbette onların hiç birisi, 1998 Haziranında, Alanya’da, o cehennemi günü yaşarken, anacığımla oturduğumuz o çay bahçesinde yanımızda değildiler. Ben nasıl unuturum anacığımın elleri titreyerek Sualtı Dünyası dergisine bakışını? İsmimi görünce ağlayışını. O dergiyi kutsal bir kitapmışcasına çantasına yerleştirişini ve sonraları arkadaşlarına gösterişini. O günü de unutamam asla; annem ve babamın boşandıkları gündü zira.

Üzerinden 12 sene geçti. 1998-2006 yılları arasında sadece Niğde’de bulunduğum süre içerisinde salt bilimle uğraşabildim ve o süreçte bana sunulan imkanlar sayesinde beş  bilimsel makalem oldu. Geriye kalan 36 çalışmayı ardımda hiç bir kurum ya da kuruluş olmaksızın yaptım. Sadece sevgili eşim, yol arkadaşım Figen ve değerli dostum, ortağım Ersen Aydın Yağmur un maddi ve manevi destekleri hep benimleydi. Bilhassa aktif çalışmaya başladığım 2006 yılından bu yana Ersen’le sırt sırta verdik. Çok çalıştık. Doğru bildiklerimizi savunduk, küçük hesaplar uğruna inançlarımızdan ödün vermedik. Kimseye biat etmedik. Ben şahsen Türk Araknolojisi adına güzel şeyler yaptığımıza ve yapacağımıza inanıyorum.

Her çalışmam, bir şekilde yayınlanan her makalem benim çocuğumdur. Doğrusuyla, yanlışıyla, eksikleriyle. Herbirinde bir şekilde emeğim, görgüm vardır. Asla kimsenin emeğini gasp etmedim. Hakkım olmayan bir makalede ismimi göremezsiniz. Bilimin evrenselliği kaidesi gereğince yeri geldiğinde yabancı uzmanlarla da çalıştım. Hala çalışıyorum ve bundan onur duyuyorum. Tüm bu çalışmalarım süresince ülkemin menfaatlerini sonuna kadar savundum. Tanımladığım ve makalelerimde incelenen türlere ait örnekler kişisel müzemde mahfuzdur. Dileyen araştırmacılar ziyaret edebilirler. Bazı ender ya da çok yaygın türlerin dupletlerini ve selametleri açısından paratip örneklerini başka müzelere kaydettiğim olmuştur. Bunun aksini düşünmek zaten basiretsizliğin dik alasıdır (yüz-iki yüz yıl sonrasını düşünmek gerekir). Şunu da ifade edeyim: son dönemde camiada moda olan “türler yurt dışına gidiyor” lakırdısı bana asla samimi gelmemektedir. Bu husustaki fikirlerimi öğrenmek isteyenler şu bağlantıda yer alan yazımı okuyabilirler.

2006′dan bu yana aktif bir şekilde “Örümcek Sistematiği” çalışıyorum. Yani beş yıldır. Bu süreçte şu an sahip olduğum bilgi birikimini nasıl edindiğimi sorgulayanlar da var. Dahası topladığım örümcek örneklerini yabancılara teşhis ettirip (hataları önlemek için her teşhisimi bir uzmana teyid ettirdiğim doğrudur); sadece toplayıcı olduğum halde, araknolojik makalelere adımı yazdırdığımı iddia edenler. Onlara “Ahmet Yıldız” ın bir yazısıyla cevap vermek istiyorum.

1598 yılının soğuk bir Şubat ayında, Napoli’de bir işkence evinde, tüm bedeni halatlarla sıkı bir biçimde sarılmış ve sivri bir kazığa kırk saattir çırılçıplak oturtulmuş bir adamdan tek bir inilti bile çıkmıyordu. Kıçının kan damarları parçalanmıştı ve açılan yaralardan durmadan kan boşanıyordu. İplere asılan cellatlardan bazıları hırslarını alamıyorlar, küfür ederek biraz daha kımıldatıyorlardı adamı. Ama “sapkın” filozofun ağzından tek bir sözcük çıkmıyordu. Cellatların en acımasız olanı bile: “Yaman adam doğrusu!” demekten kendini alamadı. On beş ay, hücreden çok çukura benzeyen karanlık bir yere attılar. En son bir yargıcın karşısına çıkardılar.

Tommaso Campanella’nın hapislik hayatı tam yirmi yedi yıl sürdü. Elli cezaevine girdi çıktı. İnançlarına sarsılmaz biçimde bağlı bu kafaca demir gibi adam, işkencecilerinden ne yardım bekledi, ne bağışlanmasını diledi. Zihninde, yüreğinde, binlerce kitap okuyarak, gezerek, doğayı gözleyerek, felsefe dernekleri kurarak tasarladığı, yukarıdaki toplumsal düzene sahip Güneş Ülkesi vardı. Aristo felsefesinin düşmanı ve deneysel yöntemin öncüsü bu yiğit düşünür, yargıcın karşısına çıktığında “Üç Düzmeci” adlı kitabı yazmakla suçlanıyordu.

Yargıç: “Öğrenmediğin şeyi nasıl bilebilirsin? Şeytan mı var sende?” diye sordu.

Campanella: “Bildiklerimi öğrenmek için, sizin içtiğiniz şarapların on misli kandil yağı harcadım!” diye yanıtladı.

İftira, çağlar boyu zalimlerin en büyük silahı oldu. Campanella’nın yazmakla suçlandığı, bunca ceza ve eziyet gördüğü kitap Campanella daha doğmadan önce yazılıp basılmış bir kitaptı! Ahmet Yıldız

Ve son söz…

İlk taşı günahsız olanınız atsın…

Turkuazoo

Şimdi kafanızda bir akvaryum hayal edin! Ama öyle evimizdekiler ya da petshop’larda gördüklerimiz gibi değil! Kocaman bir akvaryum bu… Öyle 1000-2000 metrekarelik bir alana yayılmış da değil! Tam tamına 8.000 metrekarelik dev bir akvaryum alanına sahip ve içinde 10 binin üzerinde deniz canlısının olduğu bir akvaryum! Evet yanlış okumadınız! 10 binin üzerinde deniz canlısı; dünyanın dört bir yanını kaplayan deniz ve okyanusların en özel ve en egzotik türleri… Denizlerin en karizmatik canlıları köpekbalıklarından havalı vatoslara, dev deniz kaplumbağalarından eli kolu uzun ahtapotlara… Bu öyle bir seyahat ki, Amazon yağmur ormanlarının serin sularından, karaların hem deniz hem de köpekbalıklarının kol gezdiği okyanuslarla buluşmasına şahitlik etmek gibi, heyecan dolu muhteşem bir deneyim…

Yukarıdaki yazılar, Turkuazoo nun ağ sayfasından aynen alıntıdır (bknz). “Türkiye’nin ilk ve tek modern akvaryumu” sloganıyla kurulan ve faaliyetlerine başlayan Turkuazoo’nun; bugünkü Hürriyet İK gazetesinde çıkan ilanı dikkatimi çekti. Gişe görevlileri, Ziyaretçi rehberleri, Animatörler ve Mağaza görevlileri aranıyordu. Alınacak elemanlar içerisinde yer alan “Ziyaretçi rehberleri” nde aranılan vasıflara bir baktım. Eğitim özellikleri belirtilmiyordu.

Firmanın bünyesinde çalışan “Biyolog” var mı? Bilmiyorum. Çalışması gerekir mi? Kesinlikle evet. Bir hastanede hekim istihdam edilmemesi ne demekse, Turkuazoo da biyolog bulunmaması o demek (tepede göstermelik bir taneden bahsetmiyorum).

Buradan iki farklı kuruluşa çağrım olacak. Birincisi biyolog derneklerine. Bu ilanı soruşturun lütfen. Firma bünyesinde çalışan biyolog yoksa ve alınmayacaksa protesto edin. Diğer çağrım firma yetkililerine. Bunca yatırım yapmışsınız, üstelik anlamlı ve bir o kadar riskli. Lütfen üç kuruş aza personel istihdam edeceğiz düşüncesiyle, ziyaretçi rehberlerinizi Biyoloji eğitiminden yoksun kişilerden seçmeyin.

Habertürk mensubu gazeteci Yiğit Bulut’un bir süre evvel köşe yazılarıyla alevlendirdiği evrim tartışması geçtiğimiz haftalarda Habertürk ekranlarında yayınlanan programlarla devam etti. Önce Adnan Oktar ve taraftarları; ardından bilimadamları, evrim taraftarları.

1991 senesinde Biyoloji bölümüne giren ve halen bir taksonomist olarak çalışan beni kahredip, düşündüren Adnan Oktar ve taraftarlarının lafları değildi. Farzedelim Darwin’in “Evrim Teorisi” Onun o eşsiz zekasının kendisine oynadığı bir oyun, bir hayal, bir safsata, devasa bir yanılgı. Charles Darwin gibi ömrünü bilime ve aydınlanmaya adamış; günümüzde Biyoloji içerisinde yer bulabilen onlarca yeni bilim dalı ve teoriyi (nedense ülkemizde Darwin’in diğer teorilerinden hiç bahsedilmez. Biyoloji bölümlerinde bile) kurmuş; sayısı meçhul yeni canlı türünü insanlığa tanıtmış ve yine sayısı meçhul yeni canlı türü onuruna tanımlanmış; hâlâ saygı duyulan bir biyoloğu “şarap içen, naralar atarak gemide gezen ve kitap yazan hastalıklı kişilik” olarak tanımlayanlarla ne işim olur Allah aşkına?

Phyllotis darwini (Waterhouse, 1837)

Ergi Deniz Özsoy hoca sağ olsun, var olsun… Göğsümüzü kabarttı. Lakin bir cümlesi yaman acıttı ciğerimi, kahretti. “Türkiye’de Biyoloji Eğitiminde Büyük Sorun Var!”. Ne yazıktır bunu bir çok insan duydu. Kötü mü etti? Asla. İyi dedi. Böylelikle camiamızın kokuşmuşluğu ve acziyeti bir kez daha döküldü ortalığa.

Daldan dala olacak ama geçtiğimiz günlerde Türkiye Biyologlar Derneği başkanı sayın Alev Haliki Uztan, Biyologların TUS sınavına giriş haklarının engellenmesine dair kaleme aldığı bir e-postasında şunları diyordu. “62 Biyoloji ve 4 Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölüm Başkanlarına hem e-posta hem de mektup ile sorunlarımızı ve mezunlarımızın geleceklerine sahip çıkmaları ve gerekliliğini içeren yazılarımızı hazırladık ve gönderiyoruz.”

Allah aşkına sayın Uztan, mezunlarının sorunları ve gelecekleri zerre kadar umurlarında olsa 62 Biyoloji bölüm başkanının, Türkiye’de 62 tane Biyoloji bölümü olur muydu? İkinci eğitimler olur muydu? 4 tane Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümü açılır mıydı? Kasapların, pazarcıların bile mesleki odaları olduğu Türkiye’de, Biyologlar  öksüz kalır mıydı? Bir meslektaşımız televizyona çıkıp “Türkiye’de Biyoloji Eğitiminde Büyük Sorun Var!” der miydi? Diyebilir miydi?

Esasında önce TUS sorunları, sonra Biyoloji eğitiminin sıkıntılarının dillendiği şu günlerde, Biyolog derneklerinin önderliğinde Ankara’da bir çalıştay düzenlense. Bu 62 bölüm başkanı toplansalar Ankara’da. Meslektaşlar, öğrenciler, emekli hocalarımız. Basın açıklamaları, yürüyüşler yapılsa. Geçerli mazeret beyan etmeden katılmayan mı oldu? Afişe edilse tüm camiaya. Ne güzel olur ama….

Hasan Sipahioğlu AKP’de

Benim AK Parti’ye transferimin tek nedeni, Sayın Başbakanımızın Alanya’nın sorunlarına gösterdiği yakınlıktır. Dün olduğu gibi bugün de böyle bir birliktelik, kendi şahsımın talepleri için değildir. Bu transfer, önümüzdeki milletvekilliği seçimi için de değildir. Transferimin tek sebebi, iktidarın nimetlerini Alanya’mız için kullanmaktır (kaynak).

Bu sözleri bir hukukçunun sarfetmesi ne kadar acı. Ey benim güzel Alanyam! Kime emanetmişsin meğer sen? Teşekkürler sayın Sipahioğlu! Hani çocukluğumuzda adam atacağından meçhule yolladığımız taşlar emsali heba ettiğiniz için umutlarımızı, güvenimizi.

“Hani sözün bittiği yer” derler ya… İşte budur sözün bittiği yer.  Bunu yazan ve bu yorumu o internet sayfasında yayınlanması için onaylayan insan müsveddeleri. Allah sizin belanızı versin. Siz insan olamazsınız.

Şerefsizler, terbiyesizler, ahlaksız insanlar.