Otolit

Yıllar evvel ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünde yapılan bir yüksek lisans sınavında şöyle bir sınav sorusu çalınmıştı kulağıma; “Kızıldenizde yaşayan bir balığın yaş tayinini nasıl yaparsınız?”

Bildiğim kadarıyla balıklarda yaş tayini; pullar, yüzgeç ışınları, otolitler (kulak taşları), omur ve operkulum (solungaç) kemiklerinden faydalanılarak yapılır. Mikroskopla incelendiğinde, kemiksi yapılar üzerinde görülen açık renkli halkalar yaz ve ilkbahar, koyu renkli halkalar da kış ve sonbahar aylarında oluşur. Mevsimsel büyüme halkalarının sayılması da balığın yaşı hakkında bilgi verir. Dolayısıyla yaş tayininde önemli etken yaş ya da mevsimsel büyüme halkalarıdır.

Peki mevsimsel değişiklik denildiğinde akla ilk gelen şey nedir? Elbetteki sıcaklık değişimleri. Oysa Kızıldeniz’in deniz suyu sıcaklığı dört mevsim boyunca hemen hemen sabit olduğundan (26 °C, kış aylarında 2 °C düşüyor) burada yaşayan balıklarda; bahsedilen kemiksi yapılarda mevsimsel büyüme halkalarının oluşması beklenemez. Sonuç olarak Kızıldeniz’de yaşayan bir balıkta, bilinen yöntemlerle yaş tayini yapmanın olanağı yoktur.